REDEVOERING. 89 



Amerikanen was langen tijd een beletsel tegen eene onbaatzuchtige bevor- 

 dering der wetenschappen , waarvan niet regtstreeks stoffelijk voordeel te 

 verwachten was, 'doch in de laatste jaren is hierin eene groote verbetering 

 te bespeuren, en de sterrewacht te Washington stelt zich, wat de werk- 

 tuigen, het aantal waarnemers, en vooral wat den ijver aangaat, waarmede 

 waargenomen wordt en de uitkomsten der waarnemingen worden openbaar 

 gemaakt, met de 'voornaamste sterrewachten in Europa op eene lijn '). 



Ook de Regering der republiek Chili, door de aanwezigheid voor een 

 bepaald doel eener 8 ) zending van Noord-Amerikaansche sterrekundigen , op 

 de sterrekunde opmerkzaam gemaakt, besloot de door hen medegebragte 

 werktuigen aan te koopen, en beriep onmiddellijk na hun vertrek, uit 



') Reeds in 1833 was er op kosten van het Ministerie van Marine der Vereenigde Staten 

 eene kleine sterrewacht aan het depot van kaarten en zeevaartkundige werktuigen te Washing- 

 ton gebouwd. Het hoofddoel van deze sterrewacht was in den beginne slechts tet onder- 

 zoeken der aldaar bewaarde zee-uurwerken , doeh verkreeg spoedig eenige meerdere betee- 

 kenis , doordien de Regering der Vereenigde Staten eenige schepen voor eene ontdekkingsreis 

 uitrustte en voor de bepalingen der geographische lengten bij deze gelegenheid overeen- 

 komstige waarnemingen op het observatoriura der Marine wenschelijk waren. De luitenant 

 ter zee GILLISS werd met de waarnemingen aldaar belast, ofschoon hij vroeger bijna geene 

 sterrekundige opleiding gehad had; de wijze van waarneming werd hem, zonderling genoeg, 

 in eene tamelijk kort gestelde instructie medegedeeld , doch GILLISS heeft later , toen hij 

 slechts eenige gelegenheid tot oefening gehad had , getoond , dat hij voor de taak , hem 

 toevertrouwd , geheel berekend was. 



In 1842 werd er besloten, eene sterrewacht van den eersten rang te Washington te 

 stichten, die den naam van nationals sterrewacht dragen zou; de aanleg werd aan GILLISS 

 en, na diens vertrek naar Chili, aan MAUKY toevertrouwd, die zich met de voornaamste 

 instrumentmakers van Europa in verbinding stelde, en gemagtigd werd eene onbekrompenc 

 keuze te doen. De tegenwoordige voorraad van groote werktuigen is, na de Pulkowa, op 

 geene sterrewacht groqter dan te Washington, en men moet den bestuurder en den waar- 

 nemers den lof nageven, dat zij van de mildheid der regering en de hun aangebodeno 

 gelegenheid zoo veel mogelijk partij weten te trekken. 



*) Dit doel was, om, naar het door GEELING te Marburg hernieuwde voorstel, door 

 overeenkomstige waarnemingen der planeten Mars en Venus, op beide halfronden der aarde 

 te volbrengen, mede te werken tot het bepalen van de afinetingen van ons zonnestelsel. 

 Aan GILLISS, tot nog toe waarnemer aan het Naval Observatory te Washington, werd 

 opgedragen, zich met de noodige werktuigen naar Chili te begeven, ten einde aldaar de 

 waarnemingen te leveren, die in het zuidelijk halfrond gedaan moesten worden. Hij stichtte 

 op den heuvel Santa Lucia nabij Santiago eene sterrewacht, die, met de werktuigen, na 

 zijn vertrek door de Chilische regering werd aangekocht. 



12 



