92 J. A. C. OUDEMANS 



waar de bouwstoffen verwacht moeten worden, die tot verbetering der 

 sterrekunde moeten dienen. Maar wij moeten niet vergeten, dat deze 

 werkplaatsen op zich zelve niets kunnen uitrigten, en dat zij in de eerste 

 plaats van werktuigen voorzien moeten zijn , wier naauwkeurigheid in 

 overeenstemming is met de behoeften der wetenschap, dat de waaruemer 

 die behoeften kennen en de noodige talenten en bekwaamheden , en vooral 

 de noodige volharding bezitten moet om, zooveel die werktuigen toelaten, 

 in die behoeften te voorzien , en dat eindelijk de door hem verkregene uit- 

 komsten nog uit niets bestaan dan getallen, waardoor de tijdelijke plaats 

 der waargenomene hemellichten wordt aangeduid en dat het verder de 

 taak is van den berekenenden sterrekundige , uit die getallen de resultaten 

 af te leiden , waarmede onze kennis van den hemel moet verrijkt worden. 

 Van deze vereischten zullen wij nog alleen op het eerste letten, en eenige 

 aandacht schenken aan die mannen , die aan de sterrekunde door het ver- 

 beteren der werktuigen zulke uitstekende diensten bewezen hebben. 



Sedert, op het einde der 17 e eeuw, de verrekijkers aan de sterrekundige 

 werktuigen de vroegere visierlinialen hadden vervangen, hangt de naauw- 

 keurigheid der sterrekundige waarnemingen voor een groot gedeelte -van 

 de voortrefielijkheid der gebruikte verrekijkers af. Reeds had , omtrent 

 het jaar 1820, de onsterfelijke FRAUNHOFER, daartoe door den vermogenden 

 UTZSCHNEIDER ondersteund, het vervaardigen der glazen tot zulk eene 

 hoogte gebragt, dat hij al wat, vroeger, door de beste engelsche kunste- 

 naars geleverd was, verre achter zich liet. Door de milde ondersteuning 

 van UTZSCHNEIDER in diens werkplaats in staat gesteld door kostbare proeven 

 de groote moeijelijkheden te boven te komen , aan liet gieten en slijpen van 

 groote voorwerpglazen verbonden, verkreeg daardoor die inrigting een onge- 

 kenden bloei en de naam van FRAUNHOFER werd met dien van UTZSCHNEIDER 

 in de firma vereenigd. 



Maar het waren niet alleen de glazen , tot welker volmaking FRACNHOFER 

 zoo veel toebragt, ook de geheele opstelling der kijkers werd door hem 

 op eene zoo kunstige manier ingerigt, dat de behandeling en het gebruik 

 van de grootste even gemakkelijk geschiedde als van een klein draagbaar 

 werktuigje. Ook de vroeger reeds gedurende eenigen tijd verworpene dra- 

 denmikrometers werden door de hooge en ongekende volkomenheid , waartoe 



