REDEVOERING. 93 



ssij door FRAUNHOFER'S bemoeijingen gebragt werden, een der volrnaaktste 

 hulpmiddelen ter bevordering der sterrekunde. 



De groote onkosten , waarmede de voorloopige proefnemingen gepaard 

 gingen, maakten het noodzakelijk , de eindelijk gevondene kunstgrepen, 

 om bij het smelten en slijpen van de glazen der kijkers dien graad van 

 volkomenheid te bereiken , geheim te houden. Niettemin werden in tijds 

 een paar leerlingen, de heeren MERZ en MAHLER, in al die geheiinen inge- 

 wijd, oni na den dood van FRAUNHOFER de werkzaamheden op denzelfden 

 voet , en even voortrefielijk , voort te zetten. Zelfs nog grootere werktuigen 

 dan die hun voorganger geleverd had hebben zij voor de sterrewachten 

 te Munchen, Pulkowa en Cambridge in Noord-Amerika tot stand gebragt, 

 en, in het kort, er is bijna geene der bestaande grootere of kleinere ster- 

 rewachten, buiten Engeland en Frankrijk, die niet door een of meer hun- 

 ner kunststukken versierd wordt. 



Maar het zijn niet enkel kijkers, die de sterrekundige voor zijne werk- 

 zaamheden behoeft. Voor een groot gedeelte bestaan de sterrekundige 

 waarnemingen i6 de bepaling der schijnbare plaatsen aan den hemel van 

 vaste of bewegelijke hemelligchamen. Die plaats wordt door de lengte 

 van twee cirkelbogen uitgedrukt, die men aan den hemel getrokken denkt. 

 In vroegere eeuwen nam men allerlei verschillende handelwijzen te baat, 

 om tot dit doel te geraken, doch het was de sterrekundige FLAMSTEED, 

 de stichter en eerste bestuurder van de sterrewacht te Greenwich, die 

 al deze handelwijzen door eene, hoogst eenvoudige verving, thans de 

 eenige gebruikelijke , daar zij de gevraagde grootheden bijna onmiddellijk 

 oplevert, derhalve geene langwijlige berekeningen na zich sleept, en 

 nog verscheidene andere voordeelen medebrengt. Het tegenwoordig ter 

 toepassing dier methode in gebruik zijnde werktuig, de meridiaancirkel , 

 werd, in het begin dezer eeuw, door REICHENBACH het eerst zamenge- 

 steld, maar in het jaar 1832, waarmede het tijdvak dat wij beschouwen 

 begint, waren er slechts een gering aantal van die werktuigen aanwezig. 

 Zoowel REICHENBACH als ERTEL, met wien hij zich later vereenigde, 

 maar nog meer de heeren PISTOR, SCHIEK en MARTINS te Berlijn, en nog 

 nieer de gebroeders REPSOLD te Hamburg hebben door de uitstekende wijze , 

 waarop zij deze hoofd werktuigen vervaardigd en verbeterd hebben, de sterre- 



