R E D E V E R I N G. 95 



De opgenoemde kometen geven van het gezegde ejen schoon voorbeeld. 

 Ik hex-inner hier slechts kortelijk, dat de zoogenaamde komeet van ENCKE 

 hareu omloopstijd bij elken wederkeer met omtrent anderhalf uur vermin- 

 dert , en dat de oorzaak hiervan door den hoogleeraar ENCKE aan den weder- 

 stand toegeschreven \vordt, dien de komeet ondergaan moet, ingeval de 

 ruimte der schepping, ten minste van dat gedeelte der schepping, waarin 

 ons zonnestelsel zich beweegt , met eene ligte middenstof vervuld is. ENCKE 

 heeft te regt begrepen , dat er geene moeite ontzien moest worden , om de 

 komeet voortdurend stap voor stap met de berekening te volgen. Zijne 

 verclienstelijke pogingen hebben steeds het beste gevolg gehad. Nog in het 

 vorige jaar heeft hij voor de achtste maal -de sterrekundigen met de uit- 

 komsten zijner voortgezette berekeningen bekend gemaakt. De komeet was 

 wederom zevenmaal verschenen (in de jaren 1832, 1835, 1838, 1842, 

 1845, 1848 en 1852), en telkens was zij vroeger tot haar digtste punt bij 

 de zon teruggekomen , dan het geval geweest zoude zijn , indien zij aan 

 geene andere krachten dan de aantrekking der zon en der planeten ware 

 blootgesteld geweest. 



Om dit verminderen van den omloopstijd te verklaren, ligt voorzeker 

 de wederstand van ether, wiens bestaan door de voortplanting van het 

 licht hoogst waarschijnlijk wordt, het eerst voor de hand, maar het is nog 

 ver van bewezen dat hij de wezenlijke oorzaak daarvan is. Vooreerst be- 

 speurt men niet de minste vermindering in omloopstijd bij de planeten. 

 Wei is waar moeten deze door hun veel grooter gewigt veel minder door 

 dien wederstand gestoord worden, maar zij zijn veel langer dan de komeet 

 van ENCKE voorwerpen van naauwgezette waarneming geweest. Men bezit 

 waarnemingen. op de planeten, die tot eenige eeuwen voor het begin onzer 

 tijdrekening opklirnmen, en zelfs deze, vergeleken bij de tegenwoordige 

 waarnemingen, verraden van eene vermindering in den omloopstijd geen 

 spoor. Ten tweede is het nog niet bewezen, dat alle kometen hetzelfde 

 verschijnsel opleveren. Hoogst belangrijk zoude een onderzoek wezen, 

 waarbij de komeet van BIELA op dezelfde wijze en even volkomen wercl 

 beliancleld als ENCKE de loopbaan der naar hem benoemde komeet ge- 

 daan heeft; de Berlijnsche Akademie van Wetenschappen poogde reeds in 

 het jaar 1834, door het uitschrijven eener prijsvraag, tot dit onderzoek 



