REDE VOER ING. 107 



nog na , dat er tegenwoordig telken jare gemiddeld twee kometen ontdekt 

 en waargenomen worden, dan behoeft bet geene verdere uiteenzetting , dat wij 

 ook in de kennis dezer ligchamen eerst eene eerste schrede gedaan hebben. 



En van de physische gesteldheid van al deze ligchamen, hoe weinig is 

 ons daarvan bekend! en hoe weinig vooruitzigt bestaat er niet om daarin 

 eene schrede te vorderen ! Welk een raadsel is tot nog toe niet de opper- 

 vlakte der zon , die onuitputtelijke bron van licht en warmte ! Welk een 

 vreemd voorwerp is niet de drievoudige ring die Saturnus omgeeft! Welk 

 denkbeeld moeten wij ons vormen van de ligte kometen, die al onze po- 

 gingen, om haar voorkomen en wezen nit bekende natuurkrachten te ver- 

 klaren , verijdelen , en door de vreemde vorraen , die zij aannemen , weleer 

 schrik en ontzetting bij de menigte verspreidden en later zoovele ijdele 

 bespiegelingen bij enkelen hebben uitgelokt ! 



En verlaten wij met onze verbeelding het nietige plekje, dat ons zonne- 

 stelsel in het ruim der schepping inneemt, wenden wij een' blik op de 

 millioenen zonnen , die te zamen eenen groep uitmaken , waartoe onze zon 

 behoort, en waarbinnen zij zich, omgeven van haren planetenstoet voort- 

 beweegt, gaan wij dan na, hoe weinig ons van die ligchamen bekend is 

 en welke tallooze onderzoekingen omtrent de bewegingen die in dien sterre- 

 groep plaats hebben door de vvetenschap zijn aangeduid, onderzoekingen 

 van zulken omvang, dat er eeuwen en duizendtallen van jaren zullen moe- 

 ten voorbijgaan , eer zij slechts voorloopige uitkomsten zullen hebben op- 

 geleverd, bedenken wij dan nog eindelijk, dat die zelfde sterregroep 

 nog minder is in vergelijking tot het bestaande, dan de zandkorrel in ver- 

 gelijking tot hem zelven, dan kunnen wij slechts met een' medelijdenden 

 glimlach op de zelfvoldoening nederzien, die wij smaakten bij het roemen op 

 de hoogte onzer tegenwoordige kennis, dan erkennen wij, dat, even nietig 

 als het schepsel is tegenover zijnen Schepper, even onbeduidend als de slip 

 is, die hem ter verblijf is aangewezen, in vergelijking met de ruimte, even 

 onvolkomen ook zijne kennis blijven zal van het onmetelijke heelal! 



Edel-Groot-Achtbare Heeren Curatoren! Bij het aanvaarden van het 

 koogleeraarsambt aan. deze Hoogeschool voel ik rnij gedrongen tot u< 



14* 



