R A T I 0. 117 



igitur literarum orientalium stadia tantummodo ad theologoruin scholas 

 releganda puto. Unusquisque bene institutus liberaliterque nutritus in his 

 inveniat, quod ad suae artis usum, sive literis, sive historiae, sive iuri, 

 sive naturae rerum operam det , laudabiliter conferat. Sed hoc iudico , hoc 

 censeo : theologum sine harum literarum studio in sua disciplina nullo modo 

 posse proficerej inter illas enim et doctam religionis cognitionem , id est 

 theologiam , necessitudinem quandam interiorem et quasi consanguinitatem 

 intercedere, quam quippe a divino numine tamquam in lucem editam, tota 

 Scriptura Sacra superstructam , per ipsam rerum gestarum seriem a primor- 

 diis rei Christianae ad liunc diem traditam , nostro quoque tempore sancte 

 colendam arbitramur. 



I. Vinculum, quo orientales, praesertim Hebraeae Aramaeaeque literae 

 cum theologia Christiana continentur , ab ipso Deo nexum arbitramur , quia 

 religio Christiana in hac orientis parte nata, cum gentis Israeliticae origi- 

 nibus, fatis, institutis, libris, sermone arctissime cohaeret. Non profecto 

 temere nee fortuito, sed summo Dei numine factum esse credimus, quod 

 novae religionis conditor e ludaeorum gente, sub legeMosaica, a parentibus 

 Israelitis ortus et enutritus , in Palaestina doctoris munere functus est ibique 

 in salute generi humano paranda operam posuit, quod primes nactus est 

 auditores ludaeos, quod ex ludaeis primi prodierunt Evangelii nuncii, 

 novae doctrinae magistri, verae theologiae, patefactionis nimirum divinae 

 auctores. Quod antiqua hominum saecula diu speraverant, salutem fore 

 gentibus ex ludaeis, id eventu ratum comprobatumque est, et licet mox 

 institutio divina ad Graecos Romanosque propagata, ipso horum sermone 

 reliquis Europae gentibus, inter has proavis nostris, sese commendaverit : in 

 gente tamen Israelitica sua habuit incunabula , inque temporum vicissitudine 

 originis suae semper gessit conservavitque indicia. Inter ludaeos Serva- 

 tor primes nactus est sectatores ; Hierosolymis , quae urbs tarn diu sedes 

 populi Israelitici et caput fuerat, condita fuit prima ilia Ecclesia, ad exem- 

 plum scholarum Israelitarum maxime conformata , omnium deinceps coetuum 

 in orbe terrarum mater; inde prodierunt primi novae doctrinae praecones, 

 qui aeque ac primi rerum Christianarum scriptores, ludaei nati fuerunt; 

 primi Christiani in Veteri Testamento suae religionis tamquam fundamenta 



