R A T I 0. 119 



quitas Hebraea, conscribendorum causa et opportunitas fuit, argumentique, 

 quod singulis illis continetur, materiam praebuit, sed etiam in ipsius ser- 

 monis Hebraeorum conformationem , in diversorum scribendi generum in- 

 ventionem vim suam exseruit: imo, unus MOSES, legislator, historicus, 

 poeta, propheta, omnibus Hebraeorum literis viam paravit. Si ipsa linguae 

 vocabula, etymologiae modum respicimus, valde ea simplex et severa est; 

 variae rerum notiones non tarn externa ratione, per plura vocabula arti- 

 ficiose conflata, sed interna elementorum duplicatione aut soni mutatione 

 exprimuntur. Non in nominibus, aut distinctarum rerum designationibus , 

 sed in verbis actionem aut conditionem exprimentibus suas lingua radices 

 formavit. Licet ab una parte fortasse pauper sit dicenda, tamen ex insita 

 quadam robustis his radicibus generationis vi dives est, ditissima autem, si 

 ad sensus religiosos exprimendos quantum valeat consideremus. In antiqua 

 et nativa linguae Hebraeae et Arabicae, vel in universum Semiticarum 

 simplicitate , non tantum vocabulorum immutationis varietatisque ratio 

 melius plerumque quam in aliis linguarum familiis cernitur, sed imprimis 

 quantopere notiones religiosae ac ethicae, animo obortae, appellationum 

 imaginibus sonorumque iinitatione enuntientur. Quae per Evangelii propa- 

 gationem per orbem diffusa sunt, quaeque apud nos in religione, in scholis 

 theologorum, maxime in dogmatica et ethica teruntur vocabula, originem 

 agnoscunt Hebraeam: in ipsa hac lingua diversarum notionum stirps atque 

 radix sita est, quam qui non eruerit, frustra, quibus per insequentia tern- 

 pora iactatae sint vicissitudinibus , intelligere conabitur. Turn haec minime 

 negligenda sunt: ecclesia Christiana formam sermonemque gentium ad 

 quas pervenit induens, Syriacae linguae ope in Asiam mediam, Aethio- 

 picae in Africam sese introduxit; porro ipse Islamismus, dum Arabicas 

 literas, partim ex communi Semiticarum linguarum fonte deductas, partim 

 ex longa religionis ludaicae Christianaeque familiaritate ipsis utriusque 

 religionis notionibus imbutas, cum rerum ipsarum argumento et denomi- 

 natione in remotissimas gentes spargit, ipsam religionem Christianam, non 

 dicam invexit, sed ei quodammodo viam stravit. Enuntiationis forma 

 simplex et inornata, a poetis et prophetis exculta, non tarn artificiosam 

 orationis structuram contextumque impeditum, quam parallelismum ilium 

 sedatum, et tranquilla quadam cogi$atione diversas cuiusque notionis formas 



