R A T I 0. 123 



studium post tot saeculorum labores uihil posteris reliqui fecisse: contra cen- 

 semus, longe plura quam quae facta sunt, facienda superesse, et speramus 

 fore, ut augeantur in dies illustrationis et interpretationis adminicula, de 

 quibus nunc vix somniant theologi. Sed literas orientales cum Veteris Testa- 

 menti interpretation arete coniunctas esse , multi facile largientur : necessi- 

 tatem autem usumque Veteris Testamenti in theologia Christiana forte parvi 

 facient. Qui inter principes huius saeculi theologos primura occupat locum, 

 magnus SCHLEIERMACHEIIUS , eorum qui Vetus cum Novo Testamento impru- 

 denter confunderunt errore absterritus, in contrarium incidisse et iniquius 

 de Veteris Testamenti scriptis iudicasse , et si praecipuum aliquando in ecclesia 

 Christiana locum auctoritatemque capessiverunt , id fortuitis potius causis 

 quam ipsi rei indoli tribuisse videtur. Alii, summi doctoris exemplum secuti, 

 ulteriusque progressi magis aperte aut occulte libros sacros Veteris Testamenti 

 vilipendere coeperunt, vinculumque omne inter religionem Christianam et 

 religionem resque Israelitarum ita relaxaverunt , ut eo demum prorsus sub- 

 lato rei Christianae bene consultum fore arbitrari videantur. Magnum hunc 

 et periculosum censemus errorem, qui si aliquando in ecclesia Christiana 

 regnare inceperit, negandum erit ipsum divini numinis institutum, quo per 

 certam rerum seriem , a primordiis ipsis generis humani ad haec quae vi- 

 vimus tempora, sui patefactionem perduxit; turbatus erit ipse ille conti- 

 nuus rerum humanarum progressus et iugis ordo, ex quibus, historia 

 teste, omnis generis humani in moribus, institutis, artibus, religione, 

 cultu progressus, ipsa, ut verbo dicam, societatis humanae vita pependit; 

 quin evulso fundamento res ipsa Christiana, quod Deus avertat, corruet. 

 Si ipsius Christi adventum, patefactionem ab eo promulgatam, opus per 

 ilium peractum , salutem ab eo partam , ecclesiam ab eo conditam , totum- 

 que rerum ordinem ab eo inchoatum respicimus, omnino nova habenda 

 est religio Christiana; sed quae Deus suo tempore largiri voluit summa 

 beneficia, haec ita coniunxit cum praeteritis , ita per longam saeculorum 

 seriem praeparavit copulavitque cum gentis Israeliticae fatis, lingua, literis, 

 religione, ut eandem quoque veterem dicere possimus. Intuemini, quaeso, 

 primes Christi sectatores, Apostolicam istam Ecclesiam, omnium sequentium 

 matrem et exemplar: nonne ipsa, audito laeto salutis per Christum nuntio, 

 omnem veterem Israelitarum Scripturam divinitus iuspiratam tenebat, lege- 



16* 



