R A T I 0. 59 



vel ea cuius nomine singuli socii in solidum tenentur, vel ea, in quam 

 singuli pecuniam conferunt, ultra quam damnum pati non possint, vel ea 

 denique, de qua mihi iam verba facienda sunt, cuius nomine alii in soli- 

 dum, alii tantum in pecuniae summam, quam in societatem intulerunt, 

 obligantur. 



Exstitit autem haec societas medio aevo. luris, quo nititur principium, 

 primum e iure maritime enatum inde mox ad negotia terrestria est trans- 

 latum, in Francia atque in Germania diversum in modum usurpatum, in 

 Anglia prorsus incognituin, denique apud nos e Germanorum moribus recep- 

 tum, Gallicis vero legibus explicatum. Quo factum, ut iam non vana 

 prorsus esse videatur quaestio, an omni ex parte leges Franco-Gallicae , 

 sive quae Codice Napoleoneo iam contineantur , sive quae nuperrime in 

 Gallia latae sint, etiarn in Germanicam illam eandemque nostram com- 

 mendatariam societatem conveniant. 



Videtis AA. quorsum spectet oratio. Dicendum est de principio iuris 

 nautici quod dixi, de efflcacitate quam exercuit illud in condendam coni- 

 mendatariani societatem , de discrimine eo nomine inter Gattiam et Germanium 

 observando, ut inde efficiam, quid de legibus censendum sit, quae in 

 patria de hoc argumento vel sancitae sunt vel sancieudae. 



In iure nautico , quod apud Romanes et quod medio aevo viguit et quod 

 hodie viget, hoc rnihi videor animadvertere discrimen: quod apud Ro- 

 manos ab exercitoribus , quod medio aevo a magistro navis, quod hqdie a 

 procuratore sive administratore exercitoriae societatis, expendentem vocant, 

 negotium procedat. Itaque non mirurn, iure Romano exercitores de obli- 

 gationibus, quas rnagister suscepit, teneri in solidum, adiectitia licet 

 actione, medio autem aevo magistrum suam rem agere videri, officio suo 

 defungentibus sociis si navem naulumque creditoribus cedant, hodie vero 

 exercitores eorumque procuratorem teneri actione directa, non sublata 

 navis derelinquendae facultate. 



Scilicet qui medio aevo navem aedificare remque nauticam exercere vellet 

 futurus Navis Magister, arnicas nauticos, ut peculiari nomine vocabantur, 

 convocabat eosque rogabat, ut sibi pecuniam crederent ea lege, ut pro 

 usuris ratam partem lucri haberent , caeterum non ultra sortem mari iam 

 creditam perderent. Magister ita ex obligatione, quam contraxerat solus, 



8* 



