60 I. VAwHALL 



solus etiam tenebatur; sed, ut proprium patrimonium eamque insuper pe- 

 cuniam, quam ipsi suppeditaverant amid, mari totarn crediderat, ita parvi 

 referebat in praxi, an ultra navem nauluinque, i. e. caeteris quoque bonis, 

 creditoribus esset obligatus. Attendebant illi navis maxime conditionem , 

 navem sibi quasi pignoris iure obnoxiam habebant et, si facile reliqua 

 bona si quae fortasse magister navis haberet, negligerent, at portiones etiam 

 ab attiicis magistro creditas adprehendebant atque ex earum pretio satis 

 sibi fieri posse gaudebant. Quod hunc in modurn obtinebat ratione eorum 

 qui navis cives atque amid peculiari prorsus proprioque nomine diceban- 

 tur, hoc simili ratione mox obtinuit in iis, qui merces suas magistro 

 commendarent , non tantum devehendas, sed etiam divendendas, ea lege, 

 ut rata pars pretii aut lucri, magistro navis, utpote mercium institori, 

 nauli loco cederet. Egregium eius rei testirnoniuin est in Tabula Amalfi- 

 tana, ubi magister capere posse dicitur ad acomandum a quacunque per- 

 sona, et obligare navigium cuicumque velit, quod negotium hodieque 

 non ignoratur Massiliensibus j ubi non cum magistro tantum, sed etiam 

 cum nautis gregariis, contractus prorsus similis saepe iniri solet. 



Diu autern in mari mediterraneo cultum fuit viguitque ius nauticum, a 

 Graecis, Atheniensibus maxime, Rhodiis ceterarumque insularum incolis 

 velut per manus tradituni, antequam mercatura alicuius momenti terra 

 fieret Alpesque tandem transgrederetur. Quid mirum, si haec post cru- 

 ciatas expeditiones magis magisque invalescens atque propagata, ea principia 

 receperit, foverit, explicuerit, quae in rebus nauticis iam pridem valebant? 



Videtur autem quod in civitate Amalfitana receptum erat, in Italia 

 maxime et hinc in Germania, quod Massiliae valebat, in Gattia mox in 

 negotiis terrestribus obtinuisse, sed duplici longeque dissimili ratione, 

 quae in ius consuetudinarium legesque scriptas duplicem etiam longeque 

 diversam efficacitatem exercere debuit. 



In Gallia , ut diversarum , minoris tamen momenti mercium quasi fasciculi 

 (pacotilles dicunt) magistro nautaeve commendabantur , quos hie quam optime 

 posset administraret , gesti tamen negotii aliquando rationes redditurus, 

 ita penes solum etiam magistrum nautamve erat earum mercium dispositio. 

 Conveniri hie aliquando poterat pro socio actione , ut lucrum communica- 

 ret, dolum atque culpam praestaret; sed turbari in possessione, impediri in 



