R A T I 0. 61 



libera de mercibus commendatis dispositione non poterat. In societate 

 autem commendatitia terrestri eadem iuris principia ad nostra usque tempora 

 diligenter sunt ser.vata. Socium commendatarium abstinere se oportet ab 

 omni gestione, quique gestioni se inmisceat, continue in earn incidit poenam , 

 ut in solidum ex gestione, quasi socius sit ordinarius, teneatur. 



In Italia atque Germania commendatio, de qua dixi, ad negotia civilia 

 translata, multo magis creditae pecuniae naturam induit. Qui in Lom- 

 bardia exstiterunt negotiatores atque campsores magnis saepe indigebant 

 pecuniae sortibus. Has ad exemplum commendae, de qua dixi, suscipie- 

 bant. Nam ignorabatur adhuc ilia nostris temporibus ita longe lateque 

 propagata colligendae pecuniae creditae per emissas actioncs, quae dicun- 

 tur, ratio. Itaque locupletiores saepe homines, principes adeo ipsi, socios 

 se adscribi patiebantur societatibus illis primariis, pro foenere lucri partem 

 habituri. Jam vero hi non abstinendum sibi existimabant ab omni ge- 

 stione; imo vero id agebant,, ut consilio et opera societatis utilitatibus in- 

 servirent, simul vero suam ipsorum rem tuerentur. Itaque non unice illi 

 merces suas suasque pecunias aliis commendabant administrandas , sed 

 socios sese gerebant veri nominis, eatenus a ceteris diversi, quod non 

 palam socios adpellari sese paterentur, sed tales omnino et esserit et habe- 

 rentur, quos hodie Germani socios tacitos dicerent. 



In patria auteni nostra mercatoriae societates prorsus ad nornaani socie- 

 tatis exercitoriae fuerunt compositae. Valuit nimirum apud patres nostros 

 consociationis non minus quam aequalitatis studium, tot praeterea tan- 

 taque suscipiebantur negotia, quibus vel paucorum industria vel nonnullo- 

 rum sortes vix ac ne vix quidem sufficerent. Itaque societates peculiari 

 nomine dicebantur hominum consociationes , sortes aequales in v commune 

 conferentium , ea lege ut damnum et lucrum pro rata parte dividerent, 

 negotia vero per institorem aliquem seu procuratorem , ipsius quasi socie- 

 tatis , ut personae moralis, nomine agerentur. Haud scio an ipsius com- 

 mendatariae societatis rariora utique apud maiores nostros reperiantur 

 vestigia, sed illud scio, cum nostratium moribus atque ratione non con ve- 

 nire, ut, Franco-Gallorum more, parvae a multis conferantur pecuniae 

 summae, sed potius, ut pauci ampliores sortes in societatem novam 

 personam futuram conferant. 



