R A T I 0. 133 



arithmeticae , medicinae, naturae indagationis primordia et incrementa in 

 Oriente perscrutari, quaeque olira cognita fuerunt cum recentioribus inventis 

 componere student. Fato quodam haec, quara vivimus, aetas ad haec 

 studia agitanda compellitur. Aliud aliis consiiium, quo his literis erudi- 

 antur, animo obversatur: unus omnium horum laborum fructus est eritque: 

 ad veram humanitatem progressus. Inde iam olim alii ad Scripturam 

 Sacram interpretandam eiusque nodos solvendos adiumenta petiverunt: alii, 

 de quibus gravius aliquid dicere nolumus , ex eodem armamentario tela 

 promserunt, quibus eius auctoritatem impugnarent. Utrique, dum sua 

 agunt, id saltern probaverunt, posterorumque animis id iuculcavisse cen- 

 sendi sunt, nostrae diei diluculum in Oriente effulsisse, scintillisque inde 

 collectis, quae adhuc sive in origine, sive in fatis, sive in argumento 

 nostrae religionis obscuriora sunt, posse collustrari. Prae caeteris vero ad 

 linguas literasque orientales excolendas divino quasi nutu incitantur Europae 

 illae gentes, quas cum diversis Orientis partibus sive imperii auctoritas, 

 sive foederum ius , sive mercaturae opportunitas coniunxit. Ecclesiae autem 

 maxime interest, earum Orientis gentium literas curare, ad quas veritatis 

 Christianae facem perferre conatur, vel quibuscum dudum contracta con- 

 suetudo constans bene merendi officium imponit, quale nobis Batavis vetus 

 et arctissimum vinculum intercedit cum fortunatis illis Indiae Orientalis 

 insulis, fortunatioribus etiam dicendis, si iis affulsisset iam ubique salutis 

 veraeque vitae dies. Si maturam abundantemque nostro tempore inter 

 Muhammedanos et ethnicos regni coelestis messem , raras vero operas respi- 

 cimus, profecto optandum est, ut in dies plures existant Evangelii prae- 

 cones, fide et Spiritu Sancto pleni, quos, quo praeclarius suo munere 

 fungantur, ante omnia eas linguas ediscere oportet, sine quibus cum indigenis 

 nulla contrahi potest familiaritas. Adest ita et diversis modis augetur 

 literarum orientalium cum re Christiana necessitudo: quam si contemnamus 

 aut parvi faciamus , ipsam rem religionis multarumque gentium salutem 

 negligemus. His tamen omnibus, licet iusto suo pondere pretioque aesti- 

 mandis , hoc semper anteponendum nobis videtur , a quo incepimus , sacrum 

 illud et quasi nativurn literarum orientalium cum theologia vinculum, quo, 

 quoscumque faciat illarum literarum studium progressus, quoscumque ferat 

 novos, maiores, praestantiores in dies fructus, hi omnes in ipsius theologiae 



