122 H. C. M I L L I E S 



p 



quae ex legibus grammatices , ex contextu et parallelism! usu, ex locis 

 similibus , ex palaeographiae studio , ex manuscriptorum collatione , olim 

 iam a ludaeis instituta et a recentioribus renovata, peti possunt, hie gra- 

 vissimum auxilium praebent translations veteres, maxime quidein pretio- 

 sissima ilia Graeca Alexandrina, sed orientales quoque, sive ad exemplar 

 ipsum Hebraeum, sive ex huius in aliam linguam versione confectae, pro 

 diversis libris diversae, antiquiores et recentiores, maioris aut minoris pon- 

 deris, Samaritanae, Chaldaicae, Syriacae, Aethiopicae , Arabicae, caeterae. 

 Licet multi viri doctissimi in his omnibus colligendis, comparandis, diiu- 

 dicandis iamdudum desudarint, multaque perfecerint, longe plura tamen 

 facienda supersunt, quorum et ambitus et difficultas et gravitas multos 

 deterrere videtur, ita ut critica quoque textus Veteris Testamenti conditio 

 Novo Testamento longe inferior inveniatur. Praeter linguae studium artis- 

 que criticae usum ad veteres libros interpretandos haud minus requiritur 

 antiquitatum gentis, de qua agitur, historiae, regionis quam incoluere , 

 conditionis religiosae, civilis, morum, institutorum cognitio probabilis, sine 

 qua neque cogitandi scribendique ratio, neque quae in libris exponun- 

 tur et memorantur, intelligi possunt. In maxima ilia diversarum rerum 

 congerie , quae si ad certum ordinem doctrinaeque legem redigitur , Anti- 

 quitatum Hebraearum aut Archaeologiae Sacrae nomine solet insigniri , 

 iterum sunt literae orientales , tarn gentium cognatarum , Aramaeorum , 

 Arabum, Phoenicum, quam finitimarum, Aegyptiorum, Assyriorum, quae 

 plurimum opis afferre possunt. Etenim si iam olim antiquitati Hebraeae 

 illustrandae literarum Aramaearuni, Arabicarum, Syriacarum studium prae- 

 sidio fuit, ea quae recentiori tempore nata est monumentorum Aegyptio- 

 rum interpretatio , aut quae quotidie eruuntur ac in dies numero crescunt 

 Phoenicum et Poenorum reliquiae , aut stupenda ilia veteris Assyriae rudera , 

 novam huic scientiae materiam praebent, crebriorumque etiam et graviorum 

 incrementorum spem faciunt. Non spernenda quidem sunt , quae ad populi 

 Israelitici historiam confirmandam, chronologiam stabiliendam , mores illu- 

 strandos ex diversis illis fontibus antiquissimis nuper apertis iam hauserunt : 

 sed palatia , statuae , figurae , supellex paene muta sunt , nisi quid sibi velint 

 aut quid portendant, accurata certaque inscriptionum lectione atque inter- 

 pretatione in lucem promatur. Ne quis dicat, librorum Veteris Testamenti 



