20 I. H. SCHOLTEN 



enim quam primum commutari cum ipsa veritate a Deo patefacta desierit, 

 ut veri tantum habeatur ab homine agniti formula subiectiva, quis esse 

 possit, qui porro secus sentientes excludere, nedum persequi, in animum 

 inducat, ni semet ipse velit veritatis divinae atque absolutae interpretem 

 ceteris omnibus obtrudere ? Quare in N. T. cum dogmatis notione haereseos 

 etiam notio proxime cohaeret. Haeresis sc. aevo apostolico non est error 

 theoreticus sed practicus , eorum maxime , qui dogmatismo Tudaico ecclesiam 

 conturbarent. Ita Corinthi haeretici ii a PAULO dicebantur, qui a PETRO, 

 PAULO, APOLLONIO nomen ducerent, aut se prae ceteris sectatores CHRISTI 

 haberi vellent, hocque ipso rumperent ecclesiae concordiam. Ex hac igitur 

 haereseos notione, non LUTHERUS, qui emendare studuit ecclesiam, sed 

 Pontifex Romanus , qui ilium expulit , haereseos accusandus est. LUTHERUS 

 autem cum et ipse dogmatismo eo se abripi pateretur, ut dextram por- 

 rigere ZWINGLIO recusaret, nonne auctor schismatis et ipse exstitit, quod 

 Reformatos a Lutheranis separavit ? Ipsi deinde Reformat! nonne expellendis 

 Rernonstrantibus ecclesiam denuo in partes discerpserunt atque haereseos 

 culpam renovarunt? Scilicet expellendi et excludendi studio verus demum 

 haeretici, h. e. sectarii, cernitur character, ut ipsum vocabulum Graecum 

 indicat et vocis usus in N. T. fert. Quo ipso nolite existimare AA. ! nos 

 improbare disputationes vel acutissimas de rebus theologicis. Errores qui-- 

 que, dogmatismus, docetismus, omnisque generis yevdavvjuos yv&ats , 

 hodieque a nobis refutandi sunt ut tempore apostolico. Ab eo tantum ca- 

 veatur, ne ex systematis cuiusdam privi norma secus sentientes diiudice- 

 mus aut damnemus. 



Sed hoc praeterea attendatur, ex quo theologiae recentioris in vitae 

 practicae usu character agnoscatur. Theologia vetus, nisi in ipsam civita- 

 tem, ad exemplum Curiae Romanae, dominari studeat, vel sic, praesidio 

 civitatis externo munita, dominari in secus sentientes amat, privileges et 

 muneribus publicis ornari, rebus politicis immiscerij theologia recentior e 

 CHRISTI principiis item ad dominationem tendit, verum ad dominationem, 

 qualem CHRISTUS ipse voluit , dominationem veritatis , quo sensu PAULUS 

 optabat, ut quique Christian! reges fierent. Neque igitur theologia etiam 

 queritur recentior, ut a veteris theologiae patronis nostra aetate fit, in 

 lege fundamental! regni Neerlandici civitatem non verbis disertis audire 



