162 P. I. VAifKERCKHOFF 



quam pueritiam eius referre volant, sed eo tempore, quo reliquis disci- 

 plinis physicis , recentioribus quos humanum ingenium tulit fructibus , quasi 

 successit et harum vestigia legit. 



Demeusa ne igitur est hodie chemia aetatem illam puerilem, metamor- 

 phosium plenara? Imo mihi quidem deraensa illud spatium esse videtur, 

 licet sentiam earn non multum id superavisse. Quodsi enim memoria repe- 

 tentes eius characterem , qui paucis annis ante fuit , eum conferamus cum 

 forma hodierna, agnoscimus mutatiouem adeo insignem, ut minime sit 

 dubitandum quin provecta sit ad tempus illud, quo doctrinarum vultus 

 lineamenta acquirat magis firma, minus mutabilia. Neque opus est qui- 

 dem ut quadraginta vel quinquaginta annorum spatio retrocedas ut insi- 

 gnem diversitatem percipias inter hodiernam et superiorem aliquam chemiae 

 conditionem. 



Summum illud Germaniae decus , GOETHIUS : // Recentior", inquit, //chemia 

 //maxime versatur in seiungendis rebus, quas natura ipsa coniunxit. Di- 

 //strahimus naturae synthesin, ut earn in elementis singulis cognoscamus." 

 Quam quidem poetae ac philosophi magni sententiam nemo antiquiorum 

 chemicorum impugnavit quin pro characterismo eius habuerunt, quia bre- 

 vibus verbis luculenter significat studium disciplinae cultorum illius temporis. 

 lam vero aliquot lustra sunt elapsa, per quae studium istucl praevaluit 

 quidem sed quibus tamen chemia magis usque evoluta aliam formarn nacta 

 est aliisque rebus operam navavit quam uni analysi, adeo ut character eius 

 omnino mutatus sit neque idem qui olim fuit. 



Non prorsus alienum ab hoc die et loco , minime vero alienum a per- 

 sona, quam sustineo, visum est respicere metamorphoses, quas chemica 

 disciplina postremis annis passa est. Lubet characterem, qui hodie illi 

 est proprius, quam maxime potero, significare et rnagis aperte vobis pro- 

 ponere quam fecit pluribus annis ante vir praeclarus, cuius verba lauda- 

 vimus. 



Doctrina qualiscumque ad certum evolutionis modum provecta esse debet, 

 antequam facile, certe sine magna aerumna discentibus a magistro tradi 

 possit. Quamdiu materies systemate aliquo comprehendi non potest, diffi- 

 cile est in earn sese insinuare. Cognitio factorum per se constantium nec- 

 dum inter se nexorum disciplinae nomine digna non est, eaque memoriae 



