R A T I 0. 163 



tantum mandari et ea mentis facultate teneri solum potest. Facultas rati- 

 ocinandi et corollaria deducendi, ex iis quae reperta sunt ad nova phaeno- 

 rnena experientia comprobanda , adscendendi, in eiusmodi, qualem dixi, 

 disciplinae conditione vix aut ne vix quidem exerceri et in usum vocari 

 potest. 



Illi, quibus postremis quatuor lustris propositum fuit chemiam organicam 

 docere, ultro animadverterunt quam methodus earn tradendi facilior sit 

 facta et quam minore cum discentiuin taedio seu potius quam rnulto ma- 

 iore cum voluptate discentium ipsi ea imbuerentur. Licet copia observata- 

 rum rerum adeo creverit ut, si facta singula respiciantur , memoria hominis 

 ea capere omnia nequeat , studium tamen disciplinae illius simplicius factum ; 

 res cognitae ad certa capita referre sensim coeptae sunt; regulae sive leges 

 latius patentes detectae sunt; multa ad certain ordinem revocari potuerunt, 

 ita ut conspectus universalis hodie facilius percipi possit quam quo tempore 

 materies et sylva minore copia prostaret. Quaecumque theoria sit, quae 

 praeplaceat, certo systemate materiem disponere sensim licuit, sine quo 

 obrueremur numero rerum et factorum quibus deesset apta eiusmodi dis- 

 positio. 



Quando temporis spatium, quo experientia certo ordine comprehendi 

 coepta est , breve dici atque haberi debet , ecquid mirum fructus cognitionis 

 a perpaucis fuisse perceptos , multos a discendo fuisse deterritos , neminem 

 paene, nisi qui chemiae nomen dedisset, cognovisse phaenomena chemica? 

 Mutata disciplinae conditio facit ut spem fovere liceat, fore ut fastidium 

 illud, cuius causam olim facile cognovimus, evanescat et ut cognitio legum 

 chemicarum latissime patentium perveniat etiam ad omnes qui animi cultui 

 operam navent et liberaliter educati esse et haberi velint. In historia disci- 

 plinarum nulla est periodus quae magis nos alliciat quam qua certain for- 

 mam induere iam coepit necdum augeri multum et increscere desiit. 



Liceat autem nonnulla, ut dein tradenda melius intelligantur , praemo- 

 nere antequam de indole ac via hodiernae chemiae fusius agere incipiam. 



Corpora in rerum natura obvia, quae nomine materierum mineralium 

 seu anorganicarum appellamus , ut universe dicam , minus sunt mutabilia 

 et minus composita iis , quae elementa sunt plantarum atque animalium , 

 et quae, prioribus illis ea opponentes, organica dicere solemus. Ad haec 



21* 



