82 J. A. C. OUDEMANS 



Geldt die waarheid voor alle wetenschappen, voor de sterrekunde geldt 

 zij in bet bijzonder. Vooral bij haar, waar elke wetenschappelijke arbeid 

 zich aansluit, zoowel aan werkzaamheden die vroeger volbragt zijn, als 

 aan onderzoekingen van tijdgenooten , is eene oordeelkundige kennis van 

 den gang, dien de wetenschap genomen heeft, allernoodzakelijkst. 



Ik geloof, dat men bij de beoefening der gescliiedenis eener wetenschap 

 twee oogpunten moet onderscheiden. Het eene zoude rnisschien met voeg- 

 zaamheid het historische , het audere het wetenschappelijke genoernd kun- 

 nen worden. Uit het eerste oogpunt beschouwd, zijn alle tijdvakken even 

 belangrijk , en ook de toestand der wetenschap bij verschillende volken 

 moet met dezelfde belangstelling worden gadegeslagen. De begrippen der 

 Ouden omtrent de onderwerpen der wetenschap, die beoefend wordt, zijn 

 voor hem, die ze nagaat, ter verbincling met den gelijktijdigen toestand, 

 hetzij eener andere wetenschap , hetzij hunner staatsinstellingen , of wel 

 ter verklaring hunner geschriften , even belangrijk als die der latere volken > 

 al verdienen zij somtijcls naauwelijks anders dan den naam van wanbegrip- 

 pen. Is echter het doel van het geschiedkunclig onderzoek hoofdzakelijk 

 gelegen in de toelichting van den lateren en vooral van den tegenwoordigen 

 toestand der wetenschap, dan is het duidelijk, dat de gescliiedenis in 

 belangrijkheid wint, naarmate zij tijdvakken behandelt die korter geleclen 

 zijn. De geschiedenis der sterrekunde voor de herleving der wetenschappen 

 in de 15 e eeuw is voor den tegenwoordigen sterrekundige zelden van eenig 

 belang en in het daarvoorafgaancle tijdvak van 20 eeuwen treft slechts de 

 Alexandrijnsche school, als eene case in eene groote woestijn, de aandacht. 



De sterrekunde kan eigenlijk eerst toen gezegd worden, eenige betee- 

 kenis verkregen te hebben, toen TYCHO-BRAHE gedurende een twintigtal 

 jaren menigvuldige waarnemingen van planeten zoo naauwkeurig maakte 

 als zulks zonder het gebruik der in zijnen tijd nog niet ontdekte kijkers 

 niogelijk was, en KEPPLER daarna uit die waarnemingen den waren aard 

 van den planetenloop had afgeleid. De grondslag, door hen beiden gelegd, 

 moest echter nog voltooid worden; er moest nog een NEWTON opstaan, 

 om de grondoorzaak dier bewegingen te ontdekken. Van NEWTON'S tijd 

 bestond een aanhoudende strijd tusschen theorie en praktijk , die met 

 afwisselende zege gevoerd werd, en thans nog voortduurt. Belangrijk is 



