REDEVOERING. 85 



daaraan werkzaam is. De bepaling der hoofclpunten is van zuiver sterre- 

 kundigen aard, en ook de meer in kleinigheden afdalende bewerkingen 

 der opuietingen -geschieden met hulpiniddelen en langs handelwijzen , die 

 geheel bij de praktische sterrekunde te huis behooren. Alleen dus om de 

 geografie van het land te leeren kemien , is een groot personeel en een 

 behoorlijk aantal oefenplaatsen noodig. 



Maar het was niet uitsluitend dit doel, dat keizer NIKOLAAS tot het 

 oprigten eener nieuwe sterrewacht bewoog. Het tweede oogmerk was, 

 eene inrigting te stichten, voorzien van de beste en volkomenste werktui- 

 gen, die men verkrijgen kon, bestuurd door den uitmuntende STRUVE, en 

 bestemd , om onder zijne leiding , door een onbekrompen getal waarnemers , 

 voortdurend tot de volmaking der sterrekunde te kunnen arbeiden. 



Ook Pruissen bleef niet achter. Reeds was BESSEL gedurende een twin- 

 tigtal jaren tot roem van zijn vaderland te Koningsbergen werkzaam ge- 

 weest, doch in de hoofdstad, die zich reeds sedert het jaar 1810 in het 

 bezit eener hoogeschool bevond, was slechts een ondoelmatig lokaal voor- 

 handen, dat den naam van sterrewacht droeg, doch bij welks toerusting a 

 in het jaar 1711, eigenlijk niets anders beoogd werd, dan den sterrekun- 

 dige eene gelegenheid te geven , in het gebouw der akademie van weten- 

 schappen eenige bepaalde waarnemingen geschikter en naauwkeuriger te 

 kunnen volbrengen, dan hem in zijne eigene woning mogelijk was. Ook 

 dacht men toen ter tijd niet aan aanhoudend voortgezette reeksen van 

 waarnemingen, hoedanige tegenwoordig als de voorname werkzaamheid 

 eener sterrewacht worden aangezien , en zelfs toen daarvan in Engeland 

 het voorbeeld gegeven was , werden zij toch nog niet van den sterrekundige 

 te Berlijn gevordeid. De opstelling der werktuigen was zoo wankelbaar, 

 dat BODE, niettegenstaande de verbouwing en verbetering, nooit eenige 

 goede resultaten op zijne sterrewacht heeft kunnen verkrijgen. 



Toen de talentvolle ENCKE in 1827 de plaats van BODE innani, moest 

 ook hij verklaren, dat het lokaal, dat tot nog toe de plaats eener sterre- 

 wacht vervullen moest, geheel voor zijn doel ongeschikt was. Doch in de 

 hoofdstad zelve werd toen en wordt steeds van zoo vele zijden de onder- 

 steuning der staatskas gevraagd, dat er een buitengewone prikkel moest 

 ontstaan, voor en aleer de regering tot den aanbouw eener nieuwe sterre- 



