R E D E V E R I N G. 229 



Elk die zich aan het Hooger Onderwijs heeft toegewijd moet er over 

 hebben nagedacht; hij die geroepen is of wordt om bij ons eene nieuwe 

 wet op dat onderwijs te ontwerpen , zal veellicht uit zulke historische kennis 

 kunnen halen en dat wat ons Nederland thans behoeft met een ruirnen en 

 tevens scherpen blik moeten overzien. Waarlijk, hij kan een weldoener 

 van zijn Vaderland worden! Is toch de regeling van het onderwijs in 

 't algemeen, en dus ook van het Hooger, overal van het uiterste gewigt, 

 zij is het inzonderheid in een klein, betrekkelijk klein land als het onze. 

 En waarora? De stoffelijke krachten hebben hare uoodzakelijke grenzen en 

 zijn bij een klein volk ligter uitgeput dan bij een groot. Daarin zal het 

 dus moeten achterstaan ; maar zedelijkheid en verstand zijn onbegrensd. 

 Een klein maar zedelijk, maar verlicht volk staat oneindig hooger dan een 

 zeer groot en talrijk volk maar dat die hoedanigheden mist. De rangbe- 

 paling hangt niet af van kwadraatmijlen en millioentallen. 



Eene weinig talrijke natie, die zich groote inspanning van krachten moet 

 en ook wil getroosten om het tegen veel talrijker naburige volken vol te 

 houden en een eigen gouvernement te doen in stand blijven , mag met 

 dubbel regt van dat gouvernement de beste wetten vorderen. 



Wij mogen dus verwachten , dat de wetgever ook en mede in de eerste 

 plaats voor het zoo belangrijk, voor ons volk inzonderheid zoo belangrijk 

 Hooger Onderwijs altijd met eerbiediging van bestaande regten * goed 

 zal zorgen , dat hij een onpartijdig , onbeneveld en welwillend oog op 

 's Lands behoeften zal slaan en gebruik zal durven en ook .willen maken 

 van bestaande hulpmiddelen om bestaande leemten aan te vullen. 



Al meer en meer heeft men in die landen , die op verlichting , bescha- 

 ving en vooruitgang van kennis , wetenschap en sruaak prijs stellen , be- 

 gonnen in te zien, dat wrijving van denkbeelden, dat het bijeenbrengen 

 van kundige mannen ter onderlinge opscherping den heilrijksten invloed 

 heeft. De steekspelen en tournojen der middeleeuwsche ridders hebben 

 plaats gemaakt voor wijd en zijd aangekondigde samenkomsten van geleer- 

 den. Men denke aan de Congressen over allerlei maatschappelijke belan- 

 gen, aan Instituten en Academien. 



Zijn tijdelijke bijeenkomsten van groot nut, meer blijvende gelegenheid 

 tot wisseling van denkbeelden zal wel niet schadelijk zijn en vooral daar 



