O R A T I O. ; 11 



divcrsis elcmcntis conflatae, occulta, arte detegi atque omnis ostendi potest. 

 Quae ars ecquae alia sit, quam veri indagatrix et inventrix Chemia? Nimi- 

 rum haec pcrscrutatur cujusvis materiae indolem ct vires, cohacrentiae ac co- 

 pulationis modos et leges, et quomodo quidque gignatur, quoque modo in- 

 tcreat. Nam solvit intima et arctiora, quibus corpora conjuncta continentur, 

 vincula; dissolvit, quae temporis coelique vim per magnarn seculorum longi- 

 ludinem fortiter tulerunt: eadem soluta jungit ac conglutinat, et naturae sol- 

 lertiam imitata, singular! pole-state novas res creat, specie atque utilitate in- 

 signes. Haec igitur habcns artilicia materiae experiundae , aperit indolem om- 

 neni lapidum, gcmmarum , metallorum; et terrarum adhaesitationes et com- 

 plexiones perscrutata, quasdam ctiam arte aemulata, ex his saxa et monies 

 cflici docet. Quam materiem ciim dignam cxistimaverint Physicorum princi- 

 pes, in qua elaborarent, nata est praeclara, tamquam nixa fundamento veri- 

 tatis, quam nunc habemus, telluris scientia. At ita instructo, si ex officinae 

 umbra in naturae lucem egressus, artem et rationem exquirat, qua ex ilia 

 lapidum multitudine et varietatc tellus exstructa atque exaedificata sit, prae- 

 stantioris doctrinae ubertas accedit. Quam artem oculis et animo contcmplan- 

 tes , ejus dignitate ac pulchritudine ita incendi solent atque inflammari , ut sine 

 ejus doctrina ne vitam quidem ipsam jucimdam putent. Hujus studio exar- 

 descentes Charpcntieri , Raumeri, Buchii, et qui primus nominandus fuerat, 

 generis splendore nescio an doctrinae varietatc et clegantia illustrior, Hum- 

 boldtius, ex Werneri schola profecti, alacrcs Europam omnem et magnam 

 Al'ricae et Americae partem permearurit , et magnos laborcs exantlantes, quae- 

 vis pericula, mortem ipsam contcmserimt. Eodem amore flagrans vigiuti an- 

 nos per Alpes itinera factitavit Saussurius, et ad asperitatibus inaccessum el 

 ad sidera exstructum egressus est Montem Album ; in cujus summo considens , 

 dum oculos praestringebat et urebat lucis splendor, in speculandi studio ita 

 detixus fuit, ut iade non prius discesscrit, quam omnia oxquisivisset. Sed 

 quid exteros nomino? Vidistis Auditores, decessorem meum, Virum CL, de 

 cognitis sibi et aniicis , de florentissima ui'be Vestra in Indiam abeuntern , cu- 

 jus terras lustraret, eanuiique situm et naluram, cum plantas et animantia, 

 turn incolarum mores , leges , religionem , institute , ingcnium , res gestas se- 

 dulo cognosceret: eumdem audivistis, cum terra sub pedibus subsiliebat, et, 

 auditis iragoribus subtcrraneis, concussa ftammas evomebat, sciendi studio 



B a ab- 



