O R A T I O. y$ 



ad Hollandiae, imo totius RHpublicae emolumentum inprimis efllcax, no- 

 vam scilicet , illo auctorc , qua nostrac in America coloniae admin istraren- 

 tur, constitutam rationem. Hactenus , ut nostis , earum , quemadmo- 

 dum Asiaticarum , cura privatorum mcrcatorum mandata erat societati , 

 quam r cum senili quasi torpore languescerc videretur , plane tollendam cen- 

 sebat SPIEOELIUS. Itaque cum instaret tempus, quo de ilia vel renovanda, 

 vel antiquanda ex lege dcliberationes institui deberent , illud , mira usus 

 pradentia, efficere conatus est et feliciter tandem eflecit, ut, abolita veteri 

 societate, Americanas colonias ad novam in posterum norznam regendas 

 esse decerncrent Foederati Palrcs , quae justatn praeberet spem , fore ut ad 

 majorem longe , quam antea , prosperitatem incrcscerent^ Hanc auterii 

 spem nequaquam falsam fuisse, eventus postea abunde probavit. Aucto 

 enim per sapientia instituta insignitcr incolarum numero et propagate in 

 dies agriculturae studio tarn laeta, intra paucos annos, harum coloniarum 

 fuit conditio , ut eximiae inde in patriam utililates redundarent. Itaque 

 haud est, quod miremur, hac inprimis perfecta re magnopere ejus gavi- 

 sum fuisse auctorem, dignum profecto, qui vel ob hanc unam causain 

 eptime de patria meruisse praedicetur. Verum jam missis iis , quae ad in- 

 ternarum rerum curam pertinent, pauca videarnus de ratione, qua in ex- 

 ternis rebus moderandis versa tus sit SPIEGKLIUS. 



Hac autem in parte ita se gessit r ut pauci admodum fuerint, qui ilium 

 eivilis sapientiae gloria superaverint r qui fidei ac diligentiae laude y nemo, 

 Parum ducens ea parata habere doctrinae praesidia , quae ad tuendam 

 gravissimam provinciam neccsaaria cssent, in eo etiam summam collocavit 

 industriam r ut r quod esset ingenium,. qui mores,, quae sLudia eorum y quo- 

 rum in praecipuis Europae civitatibus maxima in moderandis rebus esset 

 auctoritas f cognitum haberet ac perspectimi ,, nee quidquam ipsum fu- 

 geret , quod palriae pcriculosum in aliqua Europae parte principes mo- 

 lirentur viri. Illud vero patriae inprimis periculosuin judicabat, quod ad 

 turbandam publicam pacem ac quietem esset comparatum.. Sic enim illi 

 persuasum erat + nib.il liuic Reipublicae salutarius ,. niliil magis necessailum, 

 esse r quam pacem j; lianc vero tueri ac conservare admodum difficile atque 

 arduum censebat, si alicubi in Europa bellum exarsisset r utpote eujus 

 fbmmis facile etiam, patria posset flagrare.. B;ac[ue njhil. habuit prius , ni- 



