O R A T I O. i? 



jus saluberrima monita ac consilia parum hoc tempore apud plurimos va- 

 luisse , est profccto quod doleant omnes boni. Ipse scilicet , nulla privatae 

 irae explcndae cupiditate ductus , unice patriac spectabat utilitatem , et 

 quae ab hac utilitate haud aliena viderentur, ea omnia lubenter iis conce- 

 debat, qui divcrsas ab ipso in Rcpublica partes secuti cssent. Hujus ae- 

 quitatis ac moderationis complura ilium postea quoquc docuracnta dedisse , 

 multis , si res id postularet , exemplis posscm comprobare. Nee ininorem 

 porro in eo industriam collocavit, ut, quae tune restituta crat quies pu- 

 blica , ea in posterum inconcussa maneret. Ad hunc vero attingendum fi-* 

 nem niliil ipsi efficacius videbatur , quam ut praescns Reipublicae status 

 iis praesidiis ac munimentis firmaretur, quae ab innovandi cupidis baud 

 facile pcrfringi posser\t ac convelli. Igitur omnibus Foederis Trajectini so 

 ciis auctor fuit, nee difficultcr persuasit, ut pro tucnda, quibus nunc le- 

 gibus defmita erat , gentis Arausiacae dignitate solemne inter se pactum 

 inirent. Hoc enim pacto, quod a sancito baud ita did postea cum Bo- 

 russiae Angliaeque regibus foedere novum accepit robur, ipsa litium, quae 

 a longo inde tempore agitatae fuerant , materies e medio sublata vidtbatur , 

 quum jam non amplius disputari posset, necessaria, an minus necessaria 

 ilia censenda esset dignitas. Quidquid autem de hac controversia quis statuen- 

 dum existimet, illud lubens, ut opinor, mihi largietur, ct propter civilem 

 prudentiam, et propter sincerum patriae commodis inserviendi studium hu- 

 jus inventi auctorem esse collaudandum. Etenim et cjusmodi erat inven- 

 tum , per quod , nisi major vis , extrinsecus allata , humanae sapientiae 

 consilia elusisset , satis , ut videtur , in posterum munitus fiu'sset , qui 

 tune erat , Reipublicae status , et illius auctori erat persuasum , dignita- 

 tem, quae in gentem illustrissimam collata erat, cum patriae salute arc- 

 tissimo vinculo esse conjunctam. Verum his diutius immorari nolo , 

 quum alia mihi commemoranda sint , e quibus , quanlopere patriac se 

 utilem praestare conatus fuerit, haud minus perspicue apparet. Jam quae 

 primo loco curanda erat res, ut scilicet exhausti Hollandiae aerarii ino- 

 piae succurreretur , et Asiaticae inprimis societati ea subsidia ferrentur , 

 quae illam ab interitu possent eonservare , ea magnam SPIEGEHO industriae 

 ac prudentiae laudem attulit. Nee praesenti tantum necessitati subvenisse 

 satis habeas, illud inprimis omni studio sibi agendum censebat, ut publi- 



B 3 



