i4 N. C. K I S T 



trrrunt frustra , quod percgcrunt dcinceps fclicitcr Eeclcsiae Christianae 

 staura tores. 



In ilia jam disquisitio nostra nos dctulit tcmpora , qnae uti omnium ma- 

 xime memorabilia sunt in hominis ad humanitatem procedcntis historia ^ 

 ita ad nostram inprimis , quam sumsimus , caussam et explicandam et ful- 

 cicndam egregie valent. Memoro gravissimum illud , maximisque rerum 

 cventibus clariim et distinctum temporis spatium, quod seculo quinto et 

 sexto dccimo continctur. Expcrgiscuntur et veluti reviviscunt Europaeae 

 gcntes e longo sopore , qiii mortis instar , per decem fere secula omncs oc-r 

 cupavcrat. Nova vita, novae vires ubivis apparent, ubivis sese exserunt,- 

 hiagna omnia et inaudita perficiunt. In hisce ipsis viciniis nostris, divina 

 reperitur ars typographiae j cujus vim et efficaciam in litcras et doctrinas, 

 in cultum et humanitatem , in universum humani generis commercium nu- 

 per celebravit nostrorum temporam orator summus ; diffunditur per uni-' 

 vorsam Europam, quod hucusque Constantinopoli asservabatur Graecarum 

 literarum doctrinaiTimque lumen 5 novae rcperiuntur orbis terraram partes } 

 et mercaturae opportunitate , mutuo jungmitiu: commercio populi, a sc inr 

 viccm remotissimi; scholae inprimis et academiae conduntur ubivis ct flo- 

 rcnt, quae humanitatem ct liberalitatem , una cum literis et disciplinis, in 

 omnes partes propagant. Opponitur quidem et rcsistit praeclaris hisce co- 

 natibus dcgenerata ilia Ecclesiae Latinae indolcs j sed prodeunt identidcm in 

 certaminis sccnam magni in quovis doctrinarum gencre viri , c quibus , om- 

 nium instar , nominasse sufficit nostrae patriae decus , Erasmum Rotero- 

 damcnsem j qui quantum contulerit scriptis , ut nova invalcsccret et stabili- 

 retur cum cetcrarum rerum , turn inprimis religionis ratio , omnes norunt 

 ct fatentur. 



Dubius manct aliquamdiu magni hujus certaminis exitus. Dee'st enim 

 certum definitumque , quod pcragatur, propositum; desidcrantur inprimis qui 

 ceteris omnibus, ad meliorem conditionem adspirantibus , duces se prae- 

 beant et propugnatores. Adest vero Lutliems, Adest vir ille ingens et om- 

 nia efficere nitons , quae praeclare animo praeparasset ; pietate , virtute , doc- 

 trina^ libcrtatis amorc , animi fortitudine, constantia, vigore incomparabi- 

 lis prorsus. Exoriuntur una cum Luthero Zwinglius, Melanchlon, Calvinus, 

 vcritatis, justitiae, libertatis, reb'gionis fortissimi vindices. Quos ut duces 



sunt 



