,< N. C. K I S T 



tis, ct noram inducere religioncm viderentur. Quod cum alii tentarunt, 

 turn omnium maxime Manes , qui idem spectassc videtur y quod suscepit 

 dcinceps et pcrfecit Mahomedes. 



Qua via processit generis humani cultus, eadem progressa est religio Cliris- 

 tiana. Ex orientalibus terris in Gracciam propagata , delata cst dcinceps in 

 Italian! , ac pervenit tandem ad gentcs Germanicas , per Europam mcdiam 

 ct snpcriorem distributas. Haec igitur via ct nobis jam porro est, tcncnda : 

 et vel fallor, vel patebit ita nobis,, quam paullo ante adumbravi, ingcnii hu- 

 mani progressio, 



Misceri coeperant Gracci post Alexandri tempora cum pepulis orientali- 

 bus , ut eorum placita scnsim paulatimque orientalem induerent habitum. 

 Quo factum , ut quae , primis Ecclesiac seculis , Graecorum exsistcbant Chris- 

 tianorum sectae, confundcrentur fere cum Chri&tianis Acgyptiis ct Asiaticis. 

 Verumtamcn quo magis deinceps Graeci dogmata descripserunt , et dennivc- 

 rimt, ita suum veluti characterem cvidentius prodidcrunt. Alius ita ortuS 

 est doctrinae Christianae tractandac modus. Rcpudiantur jam inania ilia 

 orientalium somnia,. quibus succedunt disquisitiones subtiliores. Inquiritur^ 

 exploratur, definitur, explicatur, dijudicatur. A fingendo ad ratiocinandum , 

 a vagis contemplationibus ad ccrtiorem proccditur cogitandi disserendique 

 normam. Neque phantasia est, quae in dogmatum Christianorum historia 

 ubivis domuictur j adest vcro altera veluti dogmatiun. rectrix. atque modcra-* 

 trix ^ ratio. 



Exstitcrunt nimirum a mcdio inde secundo saeculo magni in Ecclesia vi- 

 ri : Justinus Martyr , Athenagoras , Pantaenus , Clemens Alexandi'inus , Ori- 

 genes , religionis doctores sua quisque laude celebres atque praeclari. Hi 

 summo ducti disccptandi philosophandique studio , baud ferebant audaces 

 illos insanosquc phantasiae lusus , luxuriantisque figmenta ingenii , quae in 

 Cliristianam doctrinam absque judicio illata videbant. Philosophiae sccuti 

 rationcm, diligenter et subtilitcr capita expos uerunt doctrinae Cluistianae. 

 Et cujus fundamenta Origcnes jecerat Theologiae philosophicae , haec sen- 

 sim deuiceps ita est exculta , ut aedilicii instar cxsurgeret et pluiimorum 

 postea ingeriia adverteret atcjue exerceret. Quodsi litcs respicimus ct con- 

 trovcrsias , quae hoc omni tcmporc Graecam conlarbariuit Ecclesiam , Ai'ia- 

 norum, Ncstorianorum , Monophysitarum : negemus facile > ullo tempore ve- 



lic- 



