COMMENTATIO AD QUAESTIONEM THEOLOGICAM. 29 



praeter necessitatem augeamus , si unutn Dei attributiim alterum jam complectitur ? Quod- 

 si autem dcrivata cadunt , primitiva quoque in censum venire nun possunt ; itaque tota 

 haec partitio in nihilum redeat , necesse est. Praeterea certe , quo tandem modo fieri 

 possit , ut ex infinitae bonitatis notione reliquae omnes viruites divinae deducantur , Unus- 

 quisque mirabitur. Quatenus denique haec divisio convenit cum distinctione absohttoniin 

 et relativorum, obnoxia etiam est incommodis, supra memoratis ( i). 



De essetitialibus et arbiirariis vix est, quod moneamus; cum ne intelligi quidcm ullo 

 modo possit , quid sit attributum Dei arbitraHum. 



' Propria vero et impropria amplioris sunt disputationis , quamvis loquendi formula fere 

 a'eque sit inepta. Theologi quidem veteres impropria dixisse videntur, ubi metaphora 

 aut anthropopathia manifesta est , ut si rugitus lebnis , si oculi , aures , manus , digiti 

 etc. Deo adscribuntur ( 2 ). Sed si latiori sensu diccre velis , propria esse , quae divi- 

 nae naturae omnino congruant, ut: ri xireipov, rb n'iv^rov t etc. impropria vero, 

 quae comparationem sapiant, ut: intelligentiam , misericordiam , alia, res fit longe intri- 

 catior et dijudicanda est ex illis , quae partim ad primam divisionem monuimus , partim 

 infra diccmus. Quidquid sit, formula ipsa, si non inepta,, certe incommoda est; nam 

 attribata i;npropria non sunt attributa , et proprietates impropriae sunt ftiwJguMv. 



Jam ad singulas dispescendi methodos nihil nunc habemus , quod addamus. Quod au- 

 tem ad cunctas attinet, unura et alterum observabimus , quo viam ad eligendum nobis 

 struamus. 



'Primum igitur divisiones illae in verbis quidem ac fornuilis multum habent dissonantiae , 

 in. rebus ac seutentiis ipsis plurimum congruentiae. Hinc etiam in recensendis online 

 q'uodam attributis divinis Theologorum libri non multum discrepant. Deinde quae merito 

 displicent , propter vocabula male lecta potissimum displicent. Maxime vero in scriptis 

 Theologorum id male me habet, quod raro (3) accurate declarant, quaenam locutio- 

 nes magis aut minus Deo adaequatae sint, sed vel in vagum de anthropomorphismo ver- 

 ba faciunt, vel promiscue, licet locis non contiguis , Deo aeternitatem , scientiam , 

 potentiam, misericordiam, gratiam, et alia vel dissim ilia passim adscribunt. Igitur dis- 

 ceptationis nostrae postrema parte ad id respondere conabimur , quod in quaestione pro- 

 posita ultimo loco postulatur. 



( I ) Conf. C. C. Bretschneider Syst. Entwick. p. 



(2^ Suicertii I. p. 1380 med. et Joh. Gerhardus Loc. Theol. I. p. in et 114. 



( 3 ) Praeter virum Summe Ven. J. van Voorst , qui secundara classem minus adaequatam judicare 

 videtur 1. 1. p. 26 extr. Minus bene C. G. Bretschneider (Handb. der Dogm. Tom. 1. j 51. p. 3^S 

 med. Ed. II.) totam nostram perfcctionis Dei cognitionem non nisi analogicatn , i. e. a nostris ipso- 

 rum virtutibus repeiitam , dixisse videtur. 



D 3 PARS 



