COMMENTATIO AD QUAESTiONEM THEOLOGICAM. 37 



qtii sive malo sive bono consilio contra scientiam divinam vehementissime declamavit ( i ). 

 Ex his omnibus lucul'enter patet, fieri non posse, quirt in delineanda omniscientia divi- 

 m , a natura hbminis profecti, intetlectum , qui hoic, licet exiguus , inest, summo gradu 

 Deo adscribumus. Fateamur igrtur cum Scriptoribus S. S., Deo KKVTU, esse yupva x*} re- 

 ffx^\i(F(4sv ( 2 ) eumque onrnia semper praesentia intueri; utamur etiam cum sanctis 

 Hetiraeomm poetis variis loquendi formulis anthropopathids , sed abstirreamus inutili ilia 

 disputadoTie de-scientia Dei necessaria , libera, medra, reminiscemia , praescientia , et 

 quomodo haec cum libertate yoluntatis humanae conciliari possit, atque eo magis in divi- 

 nae scientiae descriptione prudentem siro^v observemus , quo certius est , etiam humanae 

 scientiae naturam vel actnissirnorum Phllosophorum , tarn' antiquorum qnam recentionun , 

 aciem fugisse; 



Sapientia-diviria. ab aliis ad int'eJkcttim refertur, ab aliis ad voluntatem (3). EtiaAi 

 hoc attribututn in analogicis numerandum est , petitum illud ab homine , cui varia- 

 rnm rerum cura et 'administratio incumbit , pracsertim a rege et regni gubernaiione. 

 Jam sapientem vocamus hominem, qui leges rerum aeternas eruniversales pro 1 viribirs 

 non~ solti'm investigavit et cognovit , scd' cognitie etiann congruenter agit. Ki'de Deb 

 baud dubie OLV x^o-yug tantum dici potcst ( 4 ). Nam in vocabulis quidem dcliberandi 1 , 

 coHsultandi, deccrnendi, peragendi anthropopathiam quis non statiiii agnoscet? Animacl- 

 vertit J. Scaliger (5)': - consiiio non eget Dens, tanquam medio aut insmimento aut 

 idea ad gubernandum. Ac tarn esr impia vox in dJvinis consilium , quam pluralitas 

 Deiratrs : non disceptat, non ratiocinatur, non -propoiiit, non colligit, non cum alib 

 confert, non ab ullo accipit. 1 " Haec ille. ImpietatiS quidem nota ncmini inifratur, qtri 

 D^o- constlia tribuit , ad exemplunr Scriptorum S. S. ; sed nos- aliter nisi -humano more 

 de divina sapientia loqui non posse confitendirm est. Verissime- hinc Jesaias (6) Jeho- 

 vam ita loquenteminducit: No'n sum cogitationes meae at cogitationes vestrae,'neqne 

 nt viae vestrae , viae meac " et sic porro. 



Ofoniscientia igitur et sapientia -nierito attributa- Dei- habemur anahgica vel-syrabolica 



3N 



Cl ) R. Ctifaorth , System. I. p. 84^ et p. ii7/'not.'(). (2 ' ) Hebr. IV, 13. 



(3) Rob. Bellarmir.tis de Controv. torn. IV, p, 190 sapiemiam et volunLatem in Deo idem esse 

 dicit, Inter voluntati's divniae prdprie'tates recensiJuir sapiehtia a viro"Summe Veri. ,7. van Pbbrst 

 Comp. Tlieol. Christ, p. Jo. C. C. Bre'.schneider ( Hamlb. der Dogin. Tom. T. 58" seq. Ed. II. 

 p. 368 seqq. et Syst. Rntwick. $ S$; p. 382 seqq. Ed. II.) sapientiam itemque justi'Viatnvbonitatem 

 ac veracitatem nttributis divini intellectus diviiisleqiie volhnrttis conjunctim animmcrat. Ndbis 

 quidem hae virt'iueS (p'rseter sapienllam', qtram ad intellectum Dei "refcrimus '). rfl//<7//s-po:ins 

 videnrar determinationss. 



(4) Cotrf. F.'-Schleiertimchef Christ. Glaub'e torn. 1 1. "p. 6/6 seq'q. 



( 5 ) Laud, a Jo. Gerkarda Loc. Tkl I. p. "147. ' C<5) Cap.' LV, 8', p.. 



E 3 



