EN SCHRIJVEN, TE ROME. 49 



Hoe dwaas en onverflandig I doch wat deden de 

 ChristeBen , toen constantijn het eindelijk nuttig 

 oordeelde , om de Christelijke godsdienst tot de 

 openbare leer van den llaat te maken ? lielaas ! zy 

 wreekten zich op onchristelijke wijze; plunderdende 

 tempeils ; haalden de altaren omver ; verminkten de 

 Godenbeelden ; doemden met onberaden ijver de 

 clasfieke fchriften ten viire ; en verbanden de on- 

 derwijzers van letteren en wijsbegeerte (L. 3. C. 

 de su'mma Trinhatc.) 



Rljp voor flavernij zijn de volken , die geen ge- 

 voel meer hebben voor kunften en befchaafdheid! 

 Iramers terwijl men uit valfche Godsdienftigheid het 

 licht uitdoofde , rees de nacht der middeneeuwen 

 op, die aan het verfland den laatden glimp van 

 helderheid ontnam, ^n daardoor alle rechtheid van 

 gevoel verduisterde. , 



Ik geloof dat ik nu gemakkelijk de flotfom van 

 mijn gefchrijf aan U: H. Geb. kan opmaken, en 

 dus eindigen mag , gelijk ik aanving. De begrippen 

 omtrent de vrijheid van denken en fchrljven waren 

 in de twee grootfte ftaten der oudheid zeer beperkt i ^ 

 Hadden zij het middel gekend, vvaardoor in een 

 oogwenk tijds een enkel gefchrift in alle oorden 

 kan worden verfpreid, en gelezen, zij hadden het 

 aan ftrenge wetten onderworpen ; doch ook hen 

 zou de ondervinding hebben geleerd , dat het ver- 

 bod , om iets te doen , dikwijls bij den kwaadge- 

 zinden een gebod wordt om het wel te doen, en 

 omgekeerd, Mannen, zoo doorzichtig als tacitus, 



X. D. I. D zou- 



