3^8 lETS OVER ONZE HANDELSBETREKKINGEN 



He: 1$ zoo: Nedcrland trok in die vroege ecu- 

 wen alle de voordeelen des ontluikenden handels 

 niet , die Inj aan het zuidelijk Europa fchonk; maar 

 Iiet fmalle beekje, dat in de twaalfde en dertiende 

 eeuvv nog langzaam over den vaderlandfchen bodem 

 vioeide , werd van lieverlede al breeder en breeder, 

 I2n eerlang een ftroom , die zijne vruchtbaarmakende 

 takken naar allp deelen des bewoonden aardbols 

 zond. 



Immers M. H, ! leert ons de gefchiedenis, hoe tachf 

 tig der aanzienlijkfte /)^//V/^/^d fleden, tot den bandel* 

 verbond {deHanza) vereenigd, Europa van fcheeps* 

 voorraad hebben voorzien, ftapelplaatfen van koopv^ra* 

 ren hebben opgerigt en de onbefchoftheid des Deen* 

 fchen Konings w^ald.emar den III hebben geftraft. 

 Nederland genoot reeds in de veertiende eeuw de 

 vruchten van dat verbond, want zcstien onzer 

 groote fleden vi^aren er leden van. Wij behoeven de 

 namen dier fleden niet op te tellen; want de Ge-r 

 fchiedenis heeft ze bekend gemaakt , en Haarlem 

 daar bij genoemd. Hoe Amfterdam^ na zijne ver- 

 eeniging met Holland^ het hoofd opdak , en in ban- 

 delvermogen toenam , heeft ons wagenaar in zijne 

 Vaderlandfche Gefchiedenis gezegd (*). 



In de vijftiende eeuw fcheen de menfcheliike geest 

 als uit eenen diepen flaap re ontwaken. Alle oogen 

 fchenen op iin en hetzelfde punt gerigt te wezen ; 

 alle handen zich naar ddn en hetzelfde doel uit te 

 flrekken, alle krachten zich tot ddn en hetzelfde 

 wit in te fpannen. Jnderdaad , M. II.! zoo was 



het; 



(♦^ p. III. bl. 1%-^ , 2^c}, 405, 3j^8 en voig. 



