MET TURK YE. 3^7 



tcr wensch ik tot u te fpreken ; en zoo gij uwe 

 toegenegene aandacht tnij eene korte poos fchenketi 

 wilt, waaraan ik niet mag twijfelen, zou ik dezelve 

 tot Turkije bepalen , en u lets van onze eerfie han^ 

 dehbctrekkingen met dat rijk mededeelen. Het is 

 niet vreemd, M. H. ! dat mijne aandacht zich tot dat 

 onderwerp bepaalde. Al wat Couranten leest , 

 fpreekt in deze dagen van Turkije, De vrije vaart 

 voor alls natien , door de Dardanellen , trekt de 

 aandacht van al wat denkt tot zich; de koopman 

 berekent aanvankelijk de voordeelen die hem te 

 wachten ftaan ; de Sraatsman — maar wij laten deil 

 ftaatkundigen hunne uitzigten vrij , en bemoeijen ons 

 met de ontvverpen der Vorften niet ; liever gaan 

 wij tot ons eigen onderwerp , tot de voorgenomene 

 befchouwing over. 



Door de kruistogten was het Oosten met het 

 Westen vereenigd, en de koophandel had nieuvve 

 bronnen van welvaart geopend. Volken, die elkan- 

 der nooit gekend hadden , werden vrienden en bond- 

 genooten, gaven elkander de broederhand. Toen de 

 kruisvaan op de muren van Tyrus^ Ptolemai's en het 

 oude Byzantium wapperde , deden flechts de Italiaan- 

 fche Staten voordeel met eene gebeurtenis, waartoe 

 Europa de handen in een had geflagen. Venetie trok 

 winst uit den nieuw geopenden weg, die het voor- 

 heen niet kende. Eene aaneenfchakeling van lot- 

 gevallen , door den heiligen krijg te weeg gebragt , 

 deed de magt der fteden klimmen , hare welvaart 

 toenemen en hare onafhankelijkheid en vrijheid op 

 onwrikbare grondflagen vestigen (*). „ 



(*3 Robertson, Hiaf. van karelV. I. D. bl, 58, 6a. 

 Y4 



