O R A T I O. . p 



gent , Britannis suppeditabit Nova Hollandia , id quod eos videmus spcrant^s , 

 Germanos timentes. 



Crediderunt quidem multi Britannorum agriculturam tantae hominum mul- 

 titudini non esse sufficientem. Hi autem mihi videntur non cogitasse , por- 

 tus omncs Magnae Britanniae ab anno inde 18 1 5 omnibus populis clauses 

 fuisse, ita ut nullum frumentura adportare potuerint extranei. 



Sed omittentes Magnara Britanniam , nos transferamus in Franciam. 



Ludovico XIV regnante, Colbertus, Primus reipublicae Minister , mirum 

 in modura , omnis generis artibus favebat , et tamen Francia non magna 

 floruit felicitate. Ratio satis videtur perspicua. Francia enim carebat 

 vero illo salutis populorum fundamento, neque agriculturam nervum esse 

 reipublicae ducebant. Non me praeterit saeculum Ludovici XIV mul- 

 tos praebuisse viros gloria claros, sed neminem, qui de agricultura bene 

 meruit: 



Sed hie etiam aliae exstitere causae , cur non floruerit illud regnura. Nonne 

 unicuique vestrum venit in mentem crudelissima ilia vexatio , quae secuta 

 est post abolitionem E-dicti Nannetensis ? qua nihil erat perniciosius Fran- 

 ciae, nihil exitiosius. Sed, etiamsi illud nefarium facinus non patratum 

 fuisset , in tali regione , in qua persona Principis cum Republica miscetur , 

 ita ut Rex Ludovicus diceret : Respublica, ego sumj tali in regione, ne 

 imaginem quidem libertatis adfuisse facile apparet. 



Videamus potius regnum Francicum nostri temporis: 



Franci, quamquam etiam post pacem Trajectinam Britannis semper aut 

 hostes aut aemuli , tamen, usque ad hunc diem, non potuerunt attingere 

 illam prosperitatem , qua jam gaudent Britanni. 



Hujus rei multas enumerare liceret rationes , in iis autem praecipuam du- 

 co illam , quod non satis curaverint agriculturam , sine qua populos nihil 

 assequi posse contendimus. 



Rei quidem agrariae praecepta* eaque optima, traduntur a doctis re- 

 ruraque peritis , sed rei magnitude usum quoque exercitationemque postulat. 



Agri Francorum satis frumenti praebent ut incolae alantur , et si Gossy- 

 pium excipiamus, teste Chaptalio, omnem suppeditant materiam, quae ad 

 artes exercendas requiratur. 



Hac in re Francia videtur similis Britanniae , si autem regnum cum regno 



B ' com- 



