io G. WTTEWAALL 



comparare velimus, regno Francico Britannorum regnum anteponatis, ne* 

 cesse est. De quo breviter videndum. 



Hie quidem statim attendamus , spatium triura Magnae Britanniae regno-' 

 rum, dimidio minus esse quam aestimatur spatium Franciaej deinde, ter- 

 ras propter sterilitatem incultas in Britannia efficere tertiam, in Francia 

 vero quinlam tantum partem totius^ Quam haec serviant commodis Fran- 

 ciae non est quod dicam , et tamen pretium omnium rerum quas Britanni- 

 ca suppeditat agricultura septimam partem- excedit pretium in. Francico 

 regno cultarum. Merito hanc miramur differentiam ; ilia autem multo ma- 

 jor est , si agricultorum spectemus lucrum , illud enim in Britannia duplo 

 ma jus dicitur esse quam in Francia. 



Roget fortasse quispiam , qukl igitur est causae cur tantum hie videamus 

 discrimen? Facile est responsum. In Britannia invenitur melior cultural 

 ratio (systema in nostra arte dicitur), quae altero in regno vehementer de- 

 sideratur. 



Merito quidem in Flandria quae dicitur Francica laudatur agricultura j 

 neque hoc est mirandum, sunt enim ab origine nostrae gentis, quos, ad 

 agriculturam ipsa videtur finxisse natura; Caeteri vero Franci, qui tale 

 domesticum haberent exemplum ad imitandum , tamen imitati non sunt. 1 



Quae cum ita sint, existimemus necesse est, agriculturam apud Fran- 

 cos non satis valere , neque opificia neque mercaturam agriculturae unquam 

 esse anteponenda. 



JSulIa Natio potest esse beatissima , cui prima spes non pendeat ex agri- 

 eultura. 



Aliud nobis exemplum suppeditabit Hispania. 



Saeculo XVI censebatur Hispania inter eas regiones quae mercatura flore- 

 bant. Panni Hispanici ex lana vel bombycino texti, magni aestimabantun 

 Fervebat agricultura j Vina Hispanica adeo excellebant ut ab omnibus lau- 

 darentur Nationibus. Una Hispania gloriabatur nobilissimorum equorum 

 genere, sanguinis Arabicij Ovibus Merini generis, quae extra Hispaniam 

 non habebantur. 



Hispania erat regio, quae, she spectares ubertatem agrorum, varieta- 

 tcmfructuum, magnitudinem pratorum sive multitudinem rerum exporta- 

 tarum facile omnibus rcgionibus antecelleret. 



His 



