i4 G. W T T E W A A L L 



pore caput extollentes ; neminem enim fugit hominum in iis habitantium 

 copia ; ne jam Harlem um , Delphos , Goudam , Hornam aliasque enumere- 

 mus, nam permultae hie nobis veniunt in mentem, civitas nostra Ley- 

 densis minimum octoginta millia civium numerabat. Ingens lanificiorum 

 erat numerus , pannique texebantur tarn varii generis , colons et formae , 

 ut omnes enumerare , nedum Romano sermone , sit difficillimum. 



Harum civitatum eo lubentius fed mentionem, ne quis temere cum ii 

 erret, qui judicant, non tarn opificiorum, quam mercaturae curam habuis- 

 se Majores. 



Quid porro re piscatoria erat celebrius ? Incredibile fere quanta Hollan- 

 dorum pars viveret hoc quaesta et artibus ad eum quaestum necessariis. 



Hisce artibus , hisce opificiis , quae lucra inusitata civibus dabant , ut et 

 coloniis Indicis, opum proventu nobilissimis , nitebatur mercatura. 



Ad hujus mercaturae celebrationem Hugo Grotius ingenue fatetur, stti- 

 pere ingenii sui imbecillitatem , et si quando alias , hie certe se necesse ha- 

 bere conquer! de infantia sua. 



Ac ne quis putet hoc dictum Grotio excivisse imprudenti. Nunquam 

 enim antea fuerat natio, quae tantum habuit navium quantum una Amste- 

 lodamensis civitas j multa praeterea erant oppida , quae, subducta naviqm 

 parvarum quoque ratione , non plures domos ostendere poterant. 



Haec late patens mercatura quotannis adhuc adcrescebat. Batavorum 

 navalia signa conspiciebantur non tantum in ultimis terrarum oris, sed 

 ctiam barbarae gentes eadem venerabantur j ubi enim era,t locus , quo non 

 exstarent majorum impressa vestigia ? 



Tales fuere antiqui Batavi! 



Ad nos A. H. ad nos , eodem genere prognatos pertinet illius gloriae he- 

 reditas , inanis autem gloriae cogitatio , et non hereditas dicenda sed onus , 

 nisi et factorum imitatio nobis cordi sit , eamque gloriam tueri et conservare 

 conemur. Nulla enim res nobis magis providenda, ne a gravitate Majo- 

 rum degenerasse dicamur. 



Praestantissimam igitur ea aetate fuisse Rem Batavam safsis constat. 



Utinam haec omnia diuturna esse potuissent! Quamdiu enim florebant 

 artes, Respublica navis erat instar, secundis ventis cursum tencntis, aucto- 

 ritas enim Batavorum apud exteras gentes gravis habebatur. 



Hie 



