COMMENTATIO DE QUAESTIONE LITERARIA.. i3 



fieri tamen possit, ut cum materia aut organicis quibusdam corporibus sentiend! co- 

 gitandique vim communicant Deus ; quippe cujus contrarium justa demonslratione 

 probari nequeat ( i ). Illam a Lockio propositam quaestiouem deinde in suum usum. 

 convertisse omnes , qui Animi naturam corpoream vellcnt, non est quod miremur. 

 Nimirum iis temporibus Spiritus et Materia plane sibi invicem opponebantur. ita 

 ut haec compositum quid et dividuum, ideoque res esset tantummodo sensibus ob- 

 jecta , ille vero absolute esset simplex et sola intelligeiitia percipiendus. 



Illud jam observari potest in Philosopho illo, cujus argumcnta nunc brevissime ex- 

 ponere in animo est, Priestlejum dico. Hue usque vulgaris de Materia opinio fue- 

 rat, earn esse substantiam solidam, nullis insuper viribus praeditam, quae vero, nisi 

 vi aliena moveatur , semper eodem stalu mancat. Priest^pjo autem non modo Materia 

 non est substantia absolute iners, sed vires quoque sibi peculiares habet, inprimis 

 yim quamdam repellendi et attrahendi. Jam vero Materialismum , qui dicitur, ita de- 

 fendit, ut Animum tali constare materia dynamica perhibeat, quae omnes in so con- 

 jungat vires, ergo et vim sentiendi et cogitamli (2). 



Non omnia , quibus utitur , argumenta receasere juvat, sed ea tantummodo, quae 

 novo quodam imbuit probabilitatis colore. 



Arg. I. Animi facultates cum ipsius Corporis bona malave conditione el statu mi- 

 rum in. modum concinnuiit , ita quidem ut'ab.hujus valetudine et cerebro omnino pen- 

 dere videantur. Est igitur minime Philosopliiae congruum , quin etiam absurdum ,' 

 contendere , illam cogitandi vim , cum Corpus et cerebrum destructa erunt , altiorem 

 praestantiae gradum ascensuram. Quod si ita esset, mors illi, qua cogitemus, facul- 

 tati plus emolumenli quam damni aflerat necesse est; et hoc concesso, quo acrior 

 morbus hujus corporis membra debilitat extenuatque, eo majorem vim exserunt ani- 

 mi facultates.' Nam eadein ratione, qua corpus ad illud tempus, quo dissolvatur, pro- 

 pius accedit; Animus quoque fit liberior minusque corporis viiiculis impeditur. Ne 

 vero haec omnia, cum usus et experienlia aperte contrarium testentur, tenaciter af- 

 Crmare sustinueris. 



Arg. IT. Omnes nostrae ideae, cum sensuum ope nascantur, magnum vinculum ha- 

 bent cum corporis organis. Cogitare autem non possumus , nisi res objeclae per sen- 

 sus menti innotuerint et jam adsit idearum copia. Nullo igitur modo fieri potest, ut 

 quamvis corporeis organis careamus , tamen aliquid extra corpus in nobis cogilet. 



Arg. III. Si revera Animus est principium incorporeum , siuiul eliam simplex sit et 



in- 



C i ) Cf. An essay concerning hrman underaanding in four books , written by John Locke Lond. 1793. 8vo. 



Ca) Conf. quas in lucetn edidit : Disquisitions relating to Matter and Spirit, with a history of the Philosoplii- 

 cl doctrine of the soul and the nature of Matter, with its influence on Christianity especially with respect to the 

 docirine of the preexsisteiice of Christ. Loud. 1777. 8vo. 



B 5 



