Ouod ex amplissimo hoc loco de gentium historia aliquando pronuncia^ 

 vit BORGERUS: historiae doctorem Providentiae administrum esse Divi- 

 nae"$ ut verissimum est, ita illi est maxime tenendum , qui Historiam tra- 

 diturus est Ecclesiae Christianae. Quae enim , in human! generis rebus , coin- 

 muni observatur sapientissimorum hominum consensu benignissima Nu- 

 minis cura, quidni in ilia conspiciatur societate, quae praeclarissimam 

 omnium et sanctissimam humani generis caussam complectitur ? QuodsL 

 hislorici hoc officium est, ut esse Dei immortalis Providentiam , qualisque 

 ilia sit, et qua praecipua lege temperet res humanas et moderetur, ob- 

 servet atque declaretj ecquis beatum haud praedicabit Ecclesiasticae inr 

 primis historiae interpretem, in ilia quippe elaborantem universae histo- 

 riae parte, quae reliquis omnibus evidentius curam illam ostendat et mo- 

 derationem Divinam! 



Nee tamen hanc aut solam aut primam historiae doctori scriptam legem 

 puto , ut hi rebus humanis supremum agens Numen ostendat. Non enim 

 ut ligno aut ferro faber, vel ut brutis arator , sic mortalibus Deus utitur; 

 Ipse agit , in Ecclesiae quoque historia , homo ! Sua quisque indole et 

 ingenio , suisque studiis ducitur. His agitatus ac veluti incensus magua 

 omnia et praeclara perficit j -his item in errorum prolabitur vitiorurnque gur- 

 gitera. Hinc ingens illud , uti singulorum hominum , ila populorum diseri- 

 mcn , quod summam omni tempore in res humanas vim habuit et aucto- 

 ritatem ; quodque insigaes islas , in societate quoque Christiana , rerum vi- 



A 5 cis- 



