COMMENT ATIO DE QUAESTIONE LITERARIA. 2 5 



Tnm nnimas ab humanis diffevre tantummodo gradu perfectionis , non ila natu- 

 fa. Si igitiir hominum animns statuatnr incorporeus , talis etiam animalibus brutis 

 ecracedendus est ( i ). Haecce oppositio proprie Cartesium et Cartesianos spec- 

 tat , qui ratione efficere sunt conati , bruta non nisi meras esse machinas. Goi- 

 hypothesi servientes ita pergunt illi : si fieri non posset , tit cogitaret materia , cp- 

 gitatio etiam bestiis , quae ex sola materia constant , deneganda est. Hoc autem 

 cum contrarium testetur experieiitia, affirmare absurdum est. At vero, brutis Ani- 

 iiium non adesse incorporeum , quis juste demonstret? nos quidem, cum hominem 

 cernimus, oculis, auribus aliisque sensibus praeditum, merito inde colligimus, eum 

 non minus quam ceteros videre, audire , sentire. Quid tandem impedit, quomiuus 

 ex Analogia nobis persuadeamus , bruta etiam , cum externis sensibus aeque atque 

 homines sint praedita , horum sensuum ope de rebus objectis notiones informare ( 2 ) ? 

 Sin secus illud statuamus, quid ilia de brutorum Animis ignorantia valet ad infrin- 

 genda argumenta, quae pro human! Animi siraplicitate afferuntur? talem in modum. 

 hominum naturam et sortem cum bestiis, et bestiarum cum hominibus tarn, arctis 

 conjunctam esse vinculis, nemo unus sana mente dixerit. 



Kihilo plus aliud quoddam dnbium habet ponderis. Si enim , inquiunt, hanc 

 ob rem Animi natura habeatur incorporea, quia scilicet cogitatio in materiam cade- 

 TC ncqueat ; detrectatur Dei omnipotentia , quippe qui facile rnachmam quamcun- 

 que cogitatione et voluntate praeditam potuisset creare. Respondere facile est. 

 Deus quanrvis omnia, quae velit, efficere possit, non tamen ilia, quae sibi invi- 

 cem repngnent, eifecturus censendus est: qnid autem magis repugnat, quam men- 

 tis facultats ex materiae proprietatibus elicere velle, quibuscum nihil habent com- 

 mune? Praeterea a posse ad esse, ut ajunt, non valet consequential et quamvis id 

 potuisset Deus , fecisse tamen multis de causis negari potest. 



Neque hujusmodi ratiocinationes quid valent, entia praeter necessitatem non es- 

 se multiplicanda. Tale quid praecepit etiam Priestlejus, qui, quod Newtonus de 

 naturae contemplatione et investigatione dixerat , ad Animum humanum , quoque 

 transtulit : nempe non plures esse admittendas causas , quam ad visornm explica- 

 tionem requirerentur ; eademque effecta , quantum fieri posset , ad easdem causas 

 esse referenda. Haec igitur non curamus ; quotum enim quemque latet , satius esse 

 duas ponere causas , quam eflecta contraria sibique adversantia ad unam causam 

 redigere , quae alterutrorum causa omnino esse nequeat. Praestat etiam entia in 

 rerum natura multiplicare, quam plane sibi repugnantia in unum coalescere velle. 



( I ^ Sic Priestlejus in opere citato. Marquis d'Argens I. 1. refl. 4. % 14- pag. 475 seqq. alii. 

 '^a ) Sic Boullier Essai sur 1'ame des bfites Tom. I. Chap. 7. pag, 109. brutorum cattsam .egir. 



D 



