49 HENRICIGEHLE 



iicrum liic dubitallo orlri potest, an revera in ageudo necessitas libertati moral! re- 

 pugnct, noslraeque hac de re notiones tarn clarae sint, ut iis tamrjuam fundamento 

 nlias dcmonstrationes superstruere liceat? Fuerunt revera etiam , qui hominis liber- 

 tatem vcl prorsus , vel quodammodo certe negarunt : ita ut de ilia ipsa non certe 

 inter omnes constet , ideoque in hac argumentatione aliquid petutur, quod primucu 

 demonstrandum est ( i ). Cogitatioue enim fingere possumus certas esse causas , se- 

 cundum qtias agere cogamur ; quae vero, quia in hominis conscientiam non cadunt 

 ac plane ignorantur , hoc ipsi persuadeant, se unicam suarum aclionum esse cau- 

 *am ( 2 ) 



In sequent! argumento iterum aliquid peti videmus: quis enim certo probet, In- 

 fmiti et Aeterni notiones ex finiti corporis natura non proficisci? Deinde, informal 

 etiam Animus notiones Finiti etDividui, an ideo corporeus est et dividuus? Praete- 

 rea, quid sunt illae notiones Infiniti et Aeterni? Oriuntur fortasse tantummodo ex 

 eo , quod comparatione instituta inter res terrestres et se ipsum , homo, quippe qui 

 jatione est praeditus , illis se superiorem animadvertit. Jam vero cum supra hancce 

 tellurem cogitatione evehitur , ut illam Rationem quam maxime Cnitam , ut arclissimis 

 circumscriptam liniitibus earn experietur ! 



Duobus argumentis postremis id efBcere student, cogitationem in Materiam et Cor- 

 pora cadere non posse. Habent illae et inprimis Mendelsohnii demonstrationes ma- 

 ximum pondus, ita ut omnes adversariorum dubitationes uno lapsu corruere debere 

 videantur. Attamen ne illae quidem plenam de Materialismo victoriam reportare 

 potueruut. Quamvis enim Materiae nobis cognitae et conspicuae nulla detur pro- 

 prietas, de qua deduci queat Cogitatio ceteraeque mentis facultates: quamvis juste 

 probation esse coucedatur, neque in singulis hujus Materiae partibus , nee sola par- 

 tium compositione Cogitationem oriri posse ; idcirco de omni materia , nisi temere 

 concludere velimus, illud contendi nequit. Tola igitur res in nostra inscitia versatur ; 

 eteuim praeter rudem illam terrestrem, mixtamque materiem , quae nostrae intuition! 

 patet iiobisque nolior est , alia quaedam subtilior , praestantior et purior in rerum 

 nalura arlesse potest, Insuper non frustra hie certatur longa ilia argumentorum se- 

 i-ie, quae pro Auimi natura corporea allata superius exj)osuimus, et uunc repetere 

 non juvat (3)t 



Quae 



( i ) Hue pertinent controversiae de Determinismo et Indeterminismo ortae. De quibus inprimis multa egit 

 Pricstlejus , qui cum yoluntatem , turn ceteras mentis facultates omnesque res naturales in universum ad certam et 

 eonstantem naturae legem referre voluit. Cf. ejus scriptura : The docttine of philosophical necessity illustrated. 

 London 1777. 



(2) Cf. Rochussenl. 1. pag. 70, 72, Badimann 1, 1. pag, 174. 



C 3 ) Cf. Bachmann 1. 1. pag. 168. 



