5i HENRICIGEHLE 



. 5. 

 Praeve.dentium confirmatio ex sensus interni phaenomenis. 



Valde igitur Gdes ilia rationalis confirmari vicletur, si attendamus ad sensus interni 

 phaenomena. Nimirum immediate haec nobis data sunt et in ipsa conscientia sui ad 

 maximum evehi possunt evidentiae gradum. Contra , sensus extern! phaenomena non 

 immediate nobis dantur , sed perceptione sensuali in conscientiam nostram perve- 

 niunt , adeoque ipsius percipiendi facultatis quasi modos efficiunt. Hujusmodi autem 

 phaenomena spectare possumus tamquam id , quod in Arithmetica ex duobus numeris 

 datis (a et x) multiplicando producitur (a . x), quorum alter (a) sit id, quod in 

 phaenomenis ob perceptionem sensualem modes efficit , et alter (x) res qualiscunque 

 objecta, quae extra nos in mundo sensibili exsistit, sed turn demum nobis apparel 

 sive fit phaenomenon (a . x) quando, ubicumque possit, a sensuum organis (a) affi- 

 citur. Objici quidem hie potest, quod et verum est, ilia etiam, quae nobis ipsa 

 conscientia sive sensu interno appareant, ita esse consideranda. Interior scilicet nos- 

 tra natura cum corporis organis arctissime conjuncta est, adeoque illius phaenomena 

 propter organismum corporeum non nisi modi sunt habendi. Hac igitur ratione in- 

 terni quoque sensus phaenomena sunt quasi numerus tertius ex duobus aliis produc- 

 tus 5 quorum alter (a) sit id quod in phaenomenis ob organismum corporeum efficit 

 modos , alter (x) substantia ilia simplex et pura, quae ab organis corporeis non 

 peridet neque in hac vita nobis cognita est. At vero in sensu externo a magis com- 

 positum quid est , quippe quod constet cum ex perceptis rerum objectarum pro- 

 prietatibus, turn ex eo, quod ipsa perceptio sensualis conferat. Hie igitur praeter 

 Tempus et Spatium sensuum quoque organa adsunt; in sensu interno a nihil aliud 

 est nisi functio Temporis. Quemadmodum autem Scepticus , quin phaenomena ex- 

 sistant sensus externi, dubitare non potest, neque ut haec sibi demonstrentur, pos- 

 tulat; ita multo minus, quin interno sensu phaenomena exsistant, dubitare debet , 

 quippe quae in ipsa nostri ipsorum conscientia immediate nobis dantur. Jam vero si 

 ad haecce sensus interni phaenomena, ut ad ea, quae externo sensu nobis apparent, 

 fieri solet, adhibeamus quatuor Kantii Categorias ; alter fieri non potest, quin quae 

 de Animi natura exinde colligere liceat, rationis fidem quam maxime confirment (l) 

 Quod ad Quantitatis Categoriam, qua exponitur Unitas, Pluritas vel Omnitudo, 



per- 



C I ) De his cf. J. Kinker Vir Cl. Brievou over het Natuurregt pag. 227, 230, 234, 248 seqq. ; quae quam- 

 vis minus ex vera philosophise Kanrianae indole scripta esse ostendere studuerit J. J. le Roy, vir venerandus in: 

 Bescheidene bedenkingen, briefswijze voorgcdragen aan den Hooglecraar Mr. J. Kinker inprimis pag. 10 et 16 sqq. ; 

 time ad hujtisce de Animi natura sententiae probabilitatem pcrmultum facere videntur. 



