KESPONSIO AD QUAESTIONEM JURIDICAM. iS 



atque ut ita pliysica coactione a delictis absterreantur; exsecutioni mandantur, ne leg! 

 poenam minanti desit auctoritas. Homines nimirum illud , quod legibus adversatur , 

 ideo plerumque appetunt, quia alliciuntur yol u ptate, quam inde percipere sperant , 

 aut taedio indigentiae non expletae, quod ejus sectationem comitatur. Hano autem 

 appetitionem ut tollat, civitati curanduin est, ut sensibus senses compescat , ac sen- 

 suum momentis alionim subjiciat sensuum momenta. Homo enim certam sequitur vo 

 luptatem , quia universe ei insitum est voluptatem appetere, certum fugit do'orem , 

 quia universe dolorem aspernari debet. Hinc saepius voluptates repudiat et dolores 

 non recusat, ut aut rejiciendis voluptatibus majores alias consequatur, aut perferen- 

 dis doloribus asperiores repellat (i). Taedium igitur non expletae cujusdam in- 

 digentiae hominem incitat quidem, ut molestiam illam depellat, indigentiaeque suc- 

 currat; sed major cum aetione conjunctus dolor appetitionem in contrariam partem 

 impellit, efficitque-, ut propensio majoris illius doloris fugiendi , et actiohis , quam co- 

 mitatur , omittendae, facile praeponderet. Quoniam autem pluribus argumentis haec ex- 

 plicare locus non paiitur, irnum aii'eraiu exemplum, quo niclius totam rcm oculis quasi 

 subjiciaiuus , cteuim 



Segnius inritant animos demissa per aurem , 

 Quam quae sunt oculis subjecta iidelibus." 



Poenas igitur ponderi comparemus, alio cum pondere in libra adpendendo (2). Ma- 

 IcGcus modo criminis exemplo, modo sperata ejus utilitate, modo ira, vindictae stu- 

 dio , cupiditate , voluptate , molestia , aegritudine aliisque animi perturbationibus ad 

 delinquendum commovetur. Haec omnia pondus efficiunt unius lancis , quam liceat 

 hie malam appellare. His alia jam opponenda sun I pondera ; ea quae continet lanx, 

 bona nobis dicatur. Haec bona lanx raro apud quemquam omnino vacua est. In ea 

 enim posita est misericordia , animi benignitas, generosa indoles, honoris sensus, bo- 

 iia educatio, naturalis aequitas , religio, ac sana denique et prudens ratio, quae mul- 

 tis in criminibus ostendit, quantopere praesens utilitas in posterum damnosa queat 

 existere. Verum apud plerosque ponderum illorum unum alterumve deest in bona 

 lance, quodque adeo in ea superest , utique impar est iis, quae in mala lance repe- 

 riuntur , cupiditatibus ac pravis animi libidinibus. Insuper ita natura comparati sumus 

 homines, ut levissimae ad mala propensioni saepe multo plus tribuamus , quam gravissi- 

 mis sanae rationis ponderibus, utadeo lanci malae, per se jam paullo graviori, majorem 

 dcmus jngi partem, atque in ea jacens pondo, quiu floccus interdum (ubi v. gr. vche- 



men- 



C I ) CICERO de Finibut I. 70. 



(i) Excinplum hoclegitur apud MICIIAELEM Mozaiseh RecJit, lam, II. pagt 14. stjf 



B 3 



