EESPONSIO AD QUAESTIOXEM JURIDICAL. 27 



rati one's juste irrogare posse civitatem negant. Verum magnam tamen existcre difli 

 cultatein agnoscunt, causasque miiltum a se invicem differre. In delicto , advers>us ci- 

 vem coramisso, poenam inlligit civitas , in cnjus territorio committitur , quippe sub 

 cujus tutela est laesus ; veruni in deliclo erga civitatem non idem obtinet, cum civi- 

 tas, in cujus territorio committitur, non teneatur alterius civitatis jura defendere. 

 IJiuc, ne vi^ eantur adversarii nostri ejusmodi delictorum pleuissimam veniam conce- 

 dere, varie difficultatem tollere conantur. Citabo, quae ea de re habet doct. \VEN- 

 sius (i). Civitates (inquit) ad se iuvicem relatae , uti ct ad omnes illos inviduos, qui 

 extra suum territorium morantur, in statu versantur, quern naturalem dicere li- 

 ceat, civili oppositum. Uti homo, ab eo inde temp or e , quo,una cum aliis liominibus , 

 vivit in statu natural! , jura sua habet, quae a natura originem ducunt, ita etiam ci- 

 yitati sive genti eadem jura , tamquam personae morali, sunt tribuenda ; uti porro 

 (i singulis hominibus licet, ilia jura, si forte laedantur, ab aliis vindicare, immineu- 

 tem injuriam vi praevertendo, illam , quae in actu infertur, repellendo, illatae autem 

 v reparationem exigendo, ila etiam universae genti, sive hominum multitudini, in civi- 

 tatem consociatae, eadem jura contra laesiones semet defendendi concedantur, ne- 

 cesse est. Hoc facile probatur , si teneamus, rationem excogitari non posse , qua- 

 re non hominum collection! idem illud liceat, quod singulis quibusque licet, si 

 per injuriam laedantur. Nullum igitur dubium esse potest, quin genti jure liceat 

 omnibus uii justis subsidiis, quibus externa securitas servetur, etiam ratioue ha- 

 bita civium suorum, qui foris ipsam laedunt, quorumqtie respectu suspensa e.'t 

 legis poenalis auctoritas , ideoque vim justam adhiberi, si quando revertatur. At 

 vero haec vis, quae belli jure et politiae ope erit adliibenda, et quidem tanta, 

 < quanta sufficiat ad restituendum detrimentum e laesione enatum, etiam morte lae- 

 denti illata , secundum juris principia poena nequit vocari , quum poenae funda- 

 mentum hie omniiio deficiat." Ita vir doctissimus , ex sua opiiiione fprsitan vec- 

 te ( 2 ) secnndum ea , quae monuimus, minus probabiliier. Assentiuntur ei HEN- 



KIUS et ABEGGIUS (5). 



In- 

 fi) 7n Jiss. land. p. 53. 



(2) Etenim arbitror virum doctisp. merito contendere , vim illam, a ciyitate adhibitam , poenam did non pos.e. 

 Dubico, utrum in statu cxtrasociali compctct punicndi jus, atquc adsit illud, quod dicitur, jus puniendi naturale. Contra- 

 rium quidem affirmant viri sumnii , qualcs CROTIUS , de J. B. et P. II, 20. . 8. LOCKIUS du gouvernetnetit civil, 

 tractatu //. c, 2. . 4. BARDEIRACIUS ad POFFENDOR.FIUM de J. N. et G. c. 3. . 4, no. 3.; turn e recemioribus 

 MICHA?US, KLEIN, quosque plurcs, una cum alterius sentcmiae patronis, laudat HOMAN dist, laud. p. 35 in rotis, 

 Universe mihi non satis videntur attendisse , quaestionem illam unice pendere a vera poenae civilis notione ; quam 

 si bene perspexeris , poenam extra statum civilem intelligi non posse videbis. Poena enim nulla est sine lege. lex 

 earn minatur; haec autem comminatio arctissime conjuncta est cum principis notione, a quo juste descendir per le- 

 gem , vi pacti socialis sociis praescriptam. Vid. doct. WENS. /. /. p. 56 59. 



( j ) Vid. HENKE Handbuch . 90. f, 607, ABEGG, /. /. p. 36. Bene enim , ut puto, cos refutavit Wensius, a 



