COMMENTATIO DE QUAESTIONE THEOLOGICA. 25 



veuim," ait Augustiiius, profuerit verum coufessum esse , et collaudasse elo- 

 (cquium, nee inclinare assensum , propter quern solum, cum quid suadelur, rebus, 

 quae dicuutur , invigilat diceutis intentio?" Oportet igitur eloquenteia. Eccle- 

 siasticum, quando suadet aliquid , quod agendum est, mm solum docere , ut in- 

 struat, et delectare, ut teneat, verum etiam flectere , ut vincat" ( i ). Flectitur 

 autem, si amet, quod polliceris , timeat, quod minaris, oderit , quod arguis, quod 

 commendas , amplectatur, quod dolendum exaggeras, doleat , cum quid laetan- 

 dum praedicas , gaudeat, misereatur eorum , quos miserandos ante oculos di- 

 cendo constituis^ fagiat eos, quos cavendos terrendo propouis : et quidquid aliiul 

 grandi eloquentia fieri potest ad commovendos animos auditorum, non , quid a- 

 gendum sit, ut sciant, sed ut again , quod agendum jam sciiint " (2). Per- 

 suadeat igitur in grandi genere Orator, ut agantur , quae agenda jam esse sciuu- 

 tur, nee tameii aguntur , ut boua morum diligantur , .vel devitentur mala:" 

 aut si id jam agunt homines , ut agant studiosius, atque in eo firmiter perseve- 

 rent" (3). 



Sed et in isto geiiere , ubi ad obedienliam cor durum diciioms grauditate fle- 

 cteudum est, nisi et intelligenter et libeuter, qui dicit, audiatur, non potest obe- 

 dienter audiri" (4). Quapropter dictio ita varietur, ut sermonibus suis Orator sa- 

 cer, consilio, quod sibi proposuit, optiine satisfuciat , et ut finem ilium assequatur, 

 quo nempe auditorem persuadeat , ejusque utilitati maxime inserviat (5). 



Huuc autem scopum nemo facile attinget nisi et vita ipsius verbis respondeat. 



Qui alios a vitiis et peccatis avocare cupit, ipse eorum. immunis sit ac purus ne- 

 cesse est. Etiamsi multi multis quidem prosint, dicendo , quae non faciunt : longe 

 tamen pluribus prodessent , faciendo quae dicunt. Abundant enim , qui malae vitae 

 suae defensionem ex ipsis suis doctoribus quaerunt, respondentes corde suo , aut 

 etiam, si ad hoc erumpunt, ore- suo, atque dicentes: Quod mini praecipis, cur 

 ipse non' fads'" (6)? Qua de caussa , Augustinus ut obedienter audiatur, quau- 

 tacunque grauditate dictionis majus poiidus habere, dicit, vitam dicentzs (7), adeo- 

 que hoc loco imprimis urget, quaecunque in universum de vitae ralione a Glirislianae 

 doctrinae Interprete instituenda , supra a nobis allata sunt ( 8 ). 



s- * 



t 



( i ) Ibid. C. Mil. . C 2 ) Cip. XII. fere med. 



(33 Vid. Cap. XXV.' col'. Cap. X. in fine. C-O Ca P- XXVI. in fine. 



(5) Cff. Cup. XXII et XXIII. (6) Vid. Ibid, circa; finem ec C. XXVII. 



(7) Cap. XXVII. init. - (8) Cap. I. Sect, altera. .2. 



D 



