O R A T I O. 



11 



NES CHHYsosTOMUs. Rariora quidem fiunt, ac paene clcsunt hijusmodi 

 deinceps lumina; ipsisque doctoribus hand dubie tribuendum , quod veramin 

 hominum animos efficacitalcm Keligio tune minus exserebat. Latebat igitur 

 ejus indoles; latebat vero, ut, opportunitate data, in lucem laetius prodi- 

 ret. Atqui vanam urgetis rituum copiam , quae in Religione cernitur. Earn 

 equidem baud negaverim causae Divinae vehementer nocuisse. Sed vos mi- 

 hi, quaeso, vicissim concedatis, non quamlibet religionis formam q libusvis 

 aeque aptam esse hominibus. Jam vero animum attendite ad barbarus illas 

 gentes, quae, everso imperio Romano, Religioni Christianae se addixerunt. 

 Hancne putatis , si forma sua simplici iis innotuisset , puerili illorum ingenio 

 placere potuisse? Nunc autem eos allexit forma, et per formae splendorem 

 ipsa, qualiscunque tandem, Religio iis se commendavit. Sed videte, A. A.! 

 et admiramini, quantum vel sic depravata Christi doctrina in illos valuerit 

 populos. Emollivit eorum mores, nee adeo feros esse sivit. Quid? quod 

 illi nunc sensim sensimque a vita fer et horrid^ , a raping , a saevissimis 

 belli artibus ad agriculturam , ad mercaturam, ad hurnaniora omnino studia 

 conversi sunt. Dolemus quidem ingravescentem superstitionem; quam inedio. 

 praesertim aevo crassam fuisse, quis est, qui neget! Caveamus tamen, ne 

 opinemur hanc omnium mentes ita oppressisse , ut nemo ab ea liber et im- 

 munis esset. Liberalius mitto CAROLI MAGNI ingenium , quod primordia 

 saeculi noni, ut insequentia item tempora , illustravit. Non memoro celsio- 

 ris animi viros , qui tune ac postea saniora in lucem protulerunt , A L c u i- 



NUM, JO.ERIGENAM, GERBERTUM, ABAELARDUM, P ETR A RC H A M , alJOS. 



Non provoco ad Scholas et Academias, quae, a CAROLI aetate, in Occi- 

 dente effloruerunt. Non dico denique de melioribus Religionis notitiis, in 

 Oriente praesertim residuis, quae longe lateque deinceps sese propagarunt. 

 Integras conspicimus nationes, apud quas Religio Christiana, simpliciori se 

 forma probans , indolem egregie retulit. Quasi e longinquo Christianos cer- 

 nimus Syros. Propius adsunt Albigenses; et, tanquam lucidum sidus, in 

 coelo undique tenebris obducto emicans, nobilis Valdensiurn progenies. Quin 

 ipsa divinitus nobis concessa Religio, quaecunque tandem caligo ejus indo- 

 lem obscuret, soli, cujus lumine recreamur, est adsimilanda. Nebulis te- 

 gitur coelum , quae magis magisque cumulatae, horrendum terrae incolis 

 spectaculum praebent. Neque tamen unquam adeo crassae sunt, ut, non 



B 2 di- 



