16 G. J. R O O Y E N S , 



dcficicntibus ipsi pluriniis , quibus hoclie pollet , victoriac subsidiis. Nunc 



vcro vide salulerrimas rerum notitias longe latcqac sparsas. Nunc porro con- 



sidera arctissimum , quod divcrsissimos inter populos cst , mercaturae ac 



navignti'onis , cogitatorum scriptorumque , ut nunquam fuit antea, commer- 



cinml Nunc dcnique divinam JESIT conspice doctrinam cum legibus rebus- 



' quc politicis, cum arlibus ac disciplinis, cum quibuslibot, turn privatis turn 



jmblicis , instilutionibus ifa cohaerentem , ut ct baec de pcrenni illius doctri- 



' nae conslantia sccurnm te rcddere debeant. 



Quod vcro tu de redeunte inscitid reformides, num forte alias .de nimio 

 limeat ingcniorum cullu ? Est, fatcor, aliquis, qui inepte hoc nomine dicitur, 

 animi cultus , quem Religio Christiana respuit plane. Qui contra in veri, rccti, 

 pulcri , honcstique studio , atquc in iis omnibus cernatur , quae ad cruditio- 

 ncm et humanitatem promovendam conducunt, num hunc Religion! inimi- 

 cum esse pronuntiemus? Lactor ego profecto, ejusmodi cultuni invalesce- 

 re videns ; et nonne vos , A. A. ! in historiae tanquam speculum intuentes , 

 de co mecum laetemini ? Quaenam enim tempora Religion! fuerunt nocen- 

 tissima? Illane, quae ubcriore luce abunclarent? Facia medium inter ae- 

 vum ct posteriora saecula comparatione, penes omnes aequos rerum arbitros 

 csto judicium! A renatis inde literis, et restituta cogitandi sentiendkjue libcr- 

 tate, critica, quae dicitur, ars, singulas librorum sacrorum voces ac sen- 

 tcntias sua ipsa trutinl exploravit. Grammatica interpretatio nihil non , quod 

 ad ipsam Religionis indolem perlinerct , diligentissime excussit. In regiones , 

 in mores, in instituta politica, in placita religiosa populorum hominurnve, 

 quos Novi Testamenti monumenta ob oculos nobis ponunt, inquisitum est. 

 Quo autem, anquiritis, eventu? Infauslone ac Christ! doctrinae exitiali ? Imo 

 vcro felicissimo , atque co plane, ut divina ilia doctrina , tanquam aurum ad 

 obrussam , eo praestantior vcriorque apparerct. Aut accuratiori naturae 

 adspcctabilis investigalioni , vcl insignioribus Geologiae , Astronomiae simi- 

 liumque studiorum incrementis, mali quid ominis subesse suspicemini? At- 

 qui iis ccrte , quae novissima etiam tempora in his pracstiterunt , doctrina 

 coclestis tantum abest, ut concussa sit, ut minfice interdum sit confirma- 

 ta. Vcl ad nostrae dcnique quis aetatis elegantiam provocet , cujus arbi- 

 trio , formae saltern ratione habita , gravissima Religio inamoenam referat te- 

 tricae matris speciem? Abstincat, quaeso. Uti enim virgo, venustatem mf- 



nus 



