( 378 ) 



deringen bij Saturnus zelven ontstonden, hadden deze zich 

 althans in de lange reeks van metingen door BESSEL vol- 

 bragt moeten verraden en zij kunnen dus alleen aan de 

 fouten der metingen worden toegeschreven. Verschillen 

 van denzelfden aard hebben raij in groote verlegenheid 

 gebragf, toen ik, in het tweede deel van mijn werk de 

 Sterrenhemel, de meest naauwkeurige uitkomsten, voor de 

 afmetingen der ligchamen des zonnestelsels verkregen, 

 vermelden raoest. Waar metingen voorhanden waren, door 

 BESSEL met den heliometer volbragt, heb ik die steeds de 

 voorkeiir boven andere gegeven, omdat zij mij verre weg 

 het meeste vertrouwen iuboezemden. Dat vertrouwen 

 steunde niet alleen op de in het oog loopende zorgvul- 

 digheid, met welke BESSEL zijne metingen heeft volbragt, 

 maar ook op het gering bedrag van de toevallige fouten 

 zijner metingen, en het allermeest op het bewijs, bij drie 

 onderscheidene gelegenheden gegeven, dat de standvastige 

 fouten bij metingen, omtrent ligchamen des zonnestelsels, 

 met den helioraeter te Koningsbergen, nagenoeg onmerk- 

 baar zijn. Zulk een bewijs is, omtrent metingen, met den 

 dradenmikrometer volbragt, nimmer gegeven, en ik geloof 

 dat ook alleen een bewijs van het tegendeel mogelijk 

 zoude wezen. Omdat de metingen te Koningsbergen, de 

 planeten Mercurius, Venus en Mars betreffende, vrij wa- 

 ren van standvastige fouten van eenige beteekenis, heeft 

 men redenen om hetzelfde te veronderstellen met betrek- 

 king tot de uitkomst, aldaar voor de middellijn van den 

 ring van Saturnus verkregen. Ik geloof daarom dat de 

 waarde van 39",31, door BESSEL, voor de schijnbare groote 

 as des rings, bij den middelbaren afstand, gevonden, slechts 

 weinige tiende deelen eener secunde van de waarheid kan 

 verschillen en dat alle uitkomsten , die aanmerkelijk van 

 deze waarde afwijken, verworpen moeten worden. De eind- 

 uitkomst mijner metingen, 39",51, verschilt slechts twee 



