EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY, 17 
de middellijn der planeet Mars, en na het onderzoek van den Heer Oupr- 
mans hebben wij het regt, om alle daarvan aanmerkelijk verschillende uit- 
komsten te verwerpen, zoolang geen bevredigend onderzoek omtrent hare 
standvastige fouten heeft plaats gehad. Het verschil bij de middellijn der 
planeet Mars, door Besse, en Marx gevonden, komt mij zeer groot voor, 
omdat het, wegens de groote veranderingen die de schijnbare middellijn dier 
planeet ondergaat, bij eenen tegenstand, met een verschil van 1,56 kan 
overeenstemmen, Ook in de afmetingen van Jupiter en Saturnus verschilt 
de Heer Main aanmerkelijk van Besse; maar deze verschillen kunnen niet 
regtstreeks tegen de juistheid zijner uitkomsten getuigen, omdat het Besser, 
wegens de geringe veranderlijkheid van de schijnbare middellijnen dier pla- 
neten, niet mogelijk was, regtstreeks te bewijzen, dat ook de middellijnen 
dier planeten, door hem gevonden, van bemerkbare standvastige fouten vrij 
moesten wezen. De stellige onderzoekingen omtrent Mercurius, Venus en 
Mars ‘dwingen ons echter, dit als zeer waarschijnlijk aan te nemen. De Heer 
Marx heeft voor de afplatting van de planeet Mars eene waarde van #: 
verkregen, en meent dat deze uitkomst als vrij naauwkeurig beschouwd kan 
worden. Vooral aan haar zoude ik echter niet de minste waarde durven 
toekennen. De afplatting zoude, naar de metingen van den Heer Main zel- 
ven, bij den gemiddelden afstand, 0”,10 bedragen. Stellen wij, dat de Heer 
Marx de aequatoriale zoowel als de polaire middellijn der planeet Mars met 
eene zekerheid van 0”,05 had kunnen uitmeten, dan behoefden de fouten 
nog slechts in, bepaalde zinnen te vallen, om zulk eene afplatting of te ver- 
heelen of wederregtelijk te vertoonen. Met eene zekerheid van 0,05 is ech= 
ter waarschijnlijk nog geene enkele grootheid in de sterrekunde bepaald, die 
niet verkregen wordt door eene onmiddellijke uitkomst door een groot getal 
te deelen, zooals de jaarlijksche praecessie of de jaarlijksche eigene bewe- 
ging der vaste sterren. Zulk eene zekerheid zal vermoedelijk met den 
mikrometer van Arrr, aan eenen achtvoetskijker toegevoegd, wel nimmer 
worden bereikt, hoe streng men het werktuig moge onderzoeken, en zij laat 
zich, althans bij eene uitkomst door den Heer Mary met dien mikrometer 
verkregen, volstrekt niet veronderstellen, daar zijne metingen, die de door 
hem gevonden getallenwaarde voor de afplatting der planeet Jupiter moesten 
bevestigen, zelfs tot 4',21 uit elkander loopen. De afplatting der planeet 
Mars, door den Heer Marx bepaald, komt mij daarom geheel denkbeeldig 
voor, en ik hoop dat zij niet in de sterrekundige leerboeken zal overgaan, 
