180 OVER DE NAASTE OORZAAK VAN EPILEPSIE 
bevrijd gebleven. Zijn gelaat stond veel helderder, zijne geestvermogens 
waren levendiger, de werkzaamheden, waarbij ik hem altijd nog veel voor- 
ziguigheid bleef aanbevelen, gingen gemakkelijker van de hand. 
In Augustus van hetzelfde jaar kwam hij nog eens mij een bezoek geven, 
hoogst gelukkig zich over zijne herstelling gevoelende. Hij was sinds gerui- 
men tijd dagelijks weder op het kantoor werkzaam, zonder dat dit hem hin- 
derde. De pollutiones nocturnae waren zeer zeldzaam geworden, zooals dit 
op dezen leeftijd meestal plaats heeft. Den seton hield hij nog altijd open; 
met de digitalis en acid. sulph. was hij reeds voor een paar maanden geëin- 
digd. Hij zoude nu bij eene tante nog eens op een buiten in de natuur 
zich verademen. Tien dagen later keerde hij bij mij terug, zeer gedrukt-en 
zwaarmoedig: hij was geheel te leur gesteld, had alle hoop op genezing ver- 
loren; want hij had weder een zwaar toeval gehad, na een zwaren onrus- 
tigen slaap door droomen gekweld, in den vroegen morgen. 
Naar de aanleidende oorzaken onderzoek doende, vernam ik, dat hij ’s avonds 
te voren onthaald was op rijst met gekookte melk, hetgeen hij niet gewoon 
was, en ofschoon reeds genoeg gebruikt hebbende, had hij zich door de 
vriendelijkheid van de gastvrouw laten overhalen, nog eene tweede portie 
hiervan te gebruiken. Ik stelde hem gerust, door hem te verklaren, dat hij 
dit acces eeniglijk te danken had aan het onmatig gebruik van deze niet 
zoo gemakkelijk te verteren spijs; scherpte hem in, vooral ’s avonds matig te 
zijn en bijna niets meer te gebruiken, te meer doordien doorgaans, hetgeen 
bij vele epileptici het geval is, het acces zich tegen den morgen vertoonde. 
Den seton moest hij nog aanhouden. Later vernam ik, dat hij na een half- 
jaar nog eens door eene toevallige oorzaak een acces had gehad, en sedert 
is hij tot op dezen tijd volkomen gezond gebleven; zijnen seton heeft hij 
ruim een en een halfjaar onderhouden. 
Ook deze geschiedenis is in meerdere opzigten hoogst belangrijk te noe- 
men. Vooral is hierin zeer opmerkelijk het naauwe verband tusschen pollu- 
tiones noeturnae en epilepsie. Gemeenlijk beschuldigt men, en dikwijls te 
regt, onanie als oorzaak van epilepsie; maar meer dan -dit wel vermoed wordt, 
zijn de onanie en de opwekking van de geslachtsdeelen gevolg van eene 
irritatie en congestie in de medulla oblongata. 
Het vroegere gevoelen van Garr, omtrent de zitplaats van geslachtsdrift 
in het cerebellum, is genoegzaam wederlegd, en de naauwe betrekking tus- 
schen de medulla oblongata en de werking van de genitaliën algemeen door 
