EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 75 
niet meer dan 0’,08. De uitkomst, bij mijne eerste reeks, voor de aequa- 
toriale middellijn der planeet verkregen, komt volkomen met die van Besse 
overeen, en het verschil tusschen de uitkomst van Bresser en die mijner tweede 
reeks is betrekkelijk zeer gering te noemen. Ik erken het, dat ik tusschen de 
einduitkomsten mijner reeksen, zelfs geen verschil van 0”,15 had verwacht; 
maar kon Wrcnmann veel grootere verschillen tusschen zijne einduitkom- 
sten, met den heliometer te Koningsbergen voor de middellijn der planeet 
Venus verkregen, aan de toevallige fouten der waarnemingen toeschrijven, 
terwijl hij bij al zijne uitkomsten dezelfde reductie-elementen te gebruiken 
had, dan kan ik ‘des te meer een verschil van 0’,15 zeer bevredigend noe- 
men, tusschen einduitkomsten, verkregen door twee reeksen van metin= 
gen, die geheel op zich zelve staan en die van geheel onderscheidene re- 
ductie-elementen afhangen, bij wier juiste bepaling tegen groote moeijelijk- 
heden te kampen viel. 
Het is vreemd, dat de waarschijnlijke fouten mijner metingen zich zooveel 
kleiner betoonen dan die der metingen van de overige waarnemers, en dit 
te meer, daar de heliometer van Besse toch zekerlijk veel helderder en 
zuiverder beelden der planeet vertoond zal hebben dan de kijker uit het 
optisch Instituut te Leiden, met den mikrometer van Arry gewapend. Ik 
moet dit verschil grootendeels toeschrijven aan de inspanning, met welke ik 
mijne metingen heb volbragt; maar de aanzienlijke waarschijnlijke fouten 
bij de metingen der aequatoriale middellijn, door Bresser en Struve volbragt, 
hebben vermoedelijk ook ten deele haren grond hierin, dat zij de planeet 
niet altijd zoo digt bij den zamenstand als ik hebben uitgemeten, zoodat zij 
ook, meer dan ik, door het uitvloeijend licht aan de eene zijde der planeet 
belemmerd moesten worden. Zeer zonderling zoude mij de aanzienlijke waar- 
schijnlijke fout der metingen van de polaire middellijn, door Seccur volbragt, 
toeschijnen, indien ik niet meende, dat deze aanzienlijke waarschijnlijke 
fout, zoowel als aanzienlijke standvastige fouten bij het uitmeten van pla- 
neten met den draden-mikrometer, zich uit de onbepaaldheid liet verklaren 
van het oordeel, of men den draad al of niet in aanraking met den rand 
der planeet- heeft gebragt. 
Op grond van de bedenkingen, tot welke alle overige metingen aanleiding 
geven, meen ik te mogen beweren, dat de waarden voor de afmetingen der 
planeet Jupiter, die thans als de naauwkeurigste in de sterrekunde behooren 
te worden aangenomen, uit de vereeniging der metingen van Besse met 
10 
WIS- EN NATUURK, VERH. DER KONINK. AKADEMIE. DEEL VI. 
