EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 57 
de mikrometer van Arrv dan eerst zijne diensten ten volle zoude kunnen 
bewijzen, indien hij zoodanig werd veranderd, dat hij ook met zijne grootste 
vergrootingen vóór den draden-mikrometer zoude kunnen worden aangebragt. 
Die verandering zoude voor een bekwamen instrumentmaker geene groote 
bezwaren opleveren, maar kan hier te Leiden, waar men zich ter naauwer- 
nood eene bruikbare schroef weet te verschaffen, aan niemand worden toe- 
vertrouwd. Het is mijn voornemen geweest, met eigene hand de gewenschte 
verandering aan het werktuig toe te brengen, maar de tijd, dien deze onder- 
„neming zoude vorderen, heeft mij gedwongen haar tot eene onbepaalde toe- 
komst uit te stellen. 
Het naaste doel van de onderzoekingen met den mikrometer van Arrr, in 
de laatste dagen der maand October 1856 in het werk gesteld, was de be- 
paling van de waarden der schroefomgangen diens mikrometers, welke bij 
bepaalde reeds gemeten afstanden moesten worden aangenomen. Daartoe 
werden de draden in den draden-mikrometer nagenoeg op die afstanden ge- 
steld, en het juist bedrag van die afstanden daarna door aflezing op het 
werktuig zoo naauwkeurig mogelijk bepaald. Vervolgens werd die afstand 
met den mikrometer van Arry zoo naauwkeurig mogelijk uitgemeten, en de 
onderlinge vergelijking van beide uitkomsten gaf de waarden van eenen schroef 
omgang bij den mikrometer van Arrr, voor afstanden, zoo groot als die waarop 
de draden van elkander verwijderd waren. Om die waarden zoo naauwkeurig 
mogelijk te verkrijgen, moesten wij zorg dragen van alle mogelijke periodieke 
ongelijkheden van de schroef des draden-mikrometers onafhankelijk te zijn. 
Daartoe werd elk stelsel van metingen voor een’ bepaalden afstand der dra- 
den vijf malen herhaald en wel zoodanig, dat die afstand telkens op andere 
deelen van de schroef der draden-mikrometers werd afgelezen, en de aan- 
vangspunten dier aflezingen eenparig over den omtrek der schroef waren ver- 
deeld. Het middental uit die vijf aflezingen moest dan, naar het schoon 
beginsel door Besse betoogd, geheel bevrijd zijn van den inhoud aller mo- 
gelijke periodieke ongelijkheden der mikrometerschroef. Bij het meten der 
aldus bekende afstanden met den mikrometer van Arry, werden de beelden 
der draden niet op elkander gebragt, maar, om de scherpte der metingen te 
bevorderen, eerst aan de eene en dan aan de andere zijde in aanraking met 
elkander, en het midden dier aflezingen werd voor de aflezing bij het zamen- 
vallen der beelden aangenomen. Die dubbele meting werd ter wederzijde van 
het nulpunt volbragt, om op de gewone wijze het nulpunt te elimineren, 
8 
WIS- EN NATUURK, VERH. DER KONINK. AKADEMIE, DEEL VI, 
