EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 49 
gewezen, om de spanning van de schroef en de plaat altijd dezelfde te 
doen blijven. De spanning, die de genoemde spiraalveêr bij de ver- 
schillende standen der plaat uitoefent, is zoo veranderlijk, dat zij aan 
de eene zijde van het nulpunt eene aanmerkelijke wrijving veroorzaakt en 
aan de andere zijde daarentegen geheel ophoudt, lang voordat de plaat 
zoo ver is verplaatst als de lengte van de schroef dit gedoogt. Daar- 
door wordt de plaat door de schroef niet meer bewogen en weigert de mi- 
krometer zijne diensten, reeds voordat men afstanden heeft bereikt, wier 
meting, in sommige gevallen, door de zuiverheid der beelden nog zoude 
worden toegelaten, 
Ik beschouw het als een wezenlijk gebrek in de inrigting des mikrometers, 
dat de eene glashelft onbewegelijk in het midden der buis is vastgemaakt. 
Ook deze moest zich op dezelfde wijze als de andere laten verplaatsen, 
ofschoon de beweging van slechts eene der glashelften naauwkeurig behoeft 
te kunnen worden uitgemeten. Uit de onbewegelijkheid der eene glashelft 
ontstaan twee belangrijke nadeelen. Vooreerst is het daardoor onmogelijk 
gemaakt, de meting van dezelfde grootheid op verschillende deelen van de 
mikrometerschroef te brengen, en langs dien weg, naar het bekende voor- 
schrift van Besser, den invloed van de periodieke ongelijkheden der schroef 
uit de metingen te elimineren. Ten andere is het klaar, dat de onzuiver- 
heid van het beeld, door de bewegelijke glashelft gevormd, grooter moet wor- 
den naarmate de afstand van het middelpunt dier glashelft tot de as der oog- 
buis toeneemt, en dat die onzuiverheid niet aan de eerste, maar aan eene 
hoogere magt van dien afstand evenredig moet zijn. Bij het meten van een’ 
bepaalden hoek moeten de middelpunten der glashelften op een’ bepaalden 
afstand van elkander worden gebragt. Nu blijft het middelpunt der eene 
glashelft in de as der oogbuis, en het middelpunt der andere helft wordt nu, 
zooveel als die afstand bedraagt, van de as verwijderd. Liet zich ook de 
vaste glashelft verplaatsen, dan zoude men, bij elke meting, de twee glas- 
helften ter wederzijde op denzelfden afstand van de as der oogbuis kunnen 
brengen. feder van beide beelden zoude dan iets in zuiverheid verliezen, maar 
de som djer onzuiverheden zoude veel kleiner zijn dan de onzuiverheid, die 
nu het eene beeld moet lijden, en de mikrometer zoude voor het meten van 
veel grootere afstanden kunnen worden aangewend dan dit nu het geval is. 
Daar men bij den mikrometer niet, zooals bij den heliometer, eene oogbuis_ 
heeft, die zich met betrekking tot de beelden laat verplaatsen, zouden de 
1 
NATUURK. VERH. DER KONINKL. AKADEMIE. DEEL VI. 
