20 EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 
en vermoedelijk is de groote heliometer nog veel kostbaarder, die thans door 
SpENceR in Noord-Amerika voor het nieuwe observatorium te Albany ver= 
vaardigd wordt. De heliometer kan alzoo, wegens zijne hooge kostbaarheid, voor 
slechts weinigen verkrijgbaar zijn, en het was een zeer verdienstelijk streven, 
dien, althans voor sommige doeleinden, door kleine werktuigen te doen ver- 
vangen, wier gebruik op hetzelfde beginsel rust en die aan elken kijker kon- 
den worden toegevoegd. Men heeft reeds sedert een’ geruimen tijd-velerlei 
inrigtingen voor mikrometers met dubbele beelden bedacht, en een aantal dier 
werktuigen is met zorg beschreven en afgebeeld in de Antroduction to prac- 
tical astronomy, containing descriptions of the various instruments etc. by the 
Rev. W. Prarson etc. London 1829, Het is evenwel niet te ontkennen, 
dat nog geen dier mikrometers iets bruikbaars voor de sterrekunde heeft opgele- 
verd en dat verreweg de meeste ook geene bruikbare uitkomsten kunnen 
beloven. Het lot, dat de meest aanbevelingswaardige dier werktuigen heb=- 
ben ondervonden, is buitendien zeer geschikt om iedereen van alle bemoei- 
jing met mikrometers met dubbele beelden af te schrikken. Zoo kwam 
Amer te Modena voor eenige jaren op het denkbeeld, om eenvoudiglijk 
tusschen het oog- en het voorwerpglas eens kijkers eene doorgesnedene lens 
met een’ grooten brandpuntsafstand te plaatsen, waardoor de lichtkegel van 
het voorwerpglas komende, op eenige duimen afstands van het oogglas, werd 
onderschept. Werden de helften van die lens in dezelfde vlakte voorbij el- 
kander geschoven, zoo werd de lichtkegel in twee helften gescheiden en 
moesten twee beelden ontstaan, omtrent op dezelfde wijze als die bij den 
heliometer gevormd worden. Dat werktuig werd door sommigen oculair-he- 
liometer genoemd, en er werden een paar exemplaren daarvan uitgevoerd, die 
echter niet zoovele waarnemingen opleverden, als vereischt werden voor de 
beoordeeling van zijne waarde. Het scheen dat men slechts eene achroma- 
tische lens had aan te wenden, om op die wijze een’ zeer volkomenen mikro- 
meter met dubbele beelden te verkrijgen, en het werktuig was van te 
hoogere waarde, daar het in staat zoude stellen, ook met een’ zeer grooten 
kijker, metingen naar het beginsel der dubbele beelden te volbrengen, zon- 
der dat zijn voorwerpglas behoefde te worden doorgesneden. Bij de stichting 
van het observatorium op den Pulkowa wenschte Struve zulk eenen oculair- 
heliometer, om dien aan den reuzenkijker, die aldaar geplaatst zoude wor- 
den, te verbinden. Srrixuer zelf heeft de vervaardiging van dien mikro- 
meter onder zijne leiding genomen en, wegens de inspanning en den arbeid 
