EERSTE ONDERZOEKINGEN MET DEN MIKROMETER VAN AIRY. 19 
zoolang er-geere andere bestaan, die dezelfde waarborgen voor hare juist- 
heid aanbieden. Ik ben echter ver van het gevoelen verwijderd, dat die uit- 
komsten geene bevestiging of verbetering zouden behoeven, en acht het 
integendeel hoogst wenschelijk, dat op het voetspoor van Bresser worde voort- 
gegaan, om onze kennis van de grootte der planeten te volmaken. Ik voor 
mij kan die volmaking van den draden-mikrometer volstrekt niet verwachten, 
en geloof zelfs dat de metingen omtrent planeten, met dat werktuig volbragt, 
“indien zij, als naar gewoonte, zonder eenig onderzoek omtrent het bedrag 
harer standvastige fouten worden bekend gemaakt, meer kunnen schaden dan 
baten en alleen geschikt zijn om uitkomsten te doen wantrouwen, die boven 
alle andere vertrouwen verdienen. Het komt mij voor, dat eene meer volko- 
mene kennis van de middellijnen der planeten alleenlijk verkregen kan worden, 
door het gebruik van mikrometers, die op het beginsel der dubbele beel- 
den rusten; maar dat wij ook, alleen onder bepaalde voorwaarden, door die 
werktuigen in de genoemde kennis kunnen worden verder gebragt. Onder 
de uitkomsten omtrent de middellijnen der planeten, die ik in de vorige 
bladzijden heb zamengesteld, komen ook eenige voor, met zulke mikrometers 
verkregen, maar die ik geenszins dezelfde waarde zoude durven toekennen, 
als de metingen van Bresser, en nog veel minder geschikt zoude achten om 
deze te bevestigen of te bestrijden. De mikrometers met dubbele beelden 
laten. eene wijze. van meten toe, in sommige gevallen veel geschikter dan 
die, welke men met den draden-mikrometer moet volgen. Met slechts ééne 
uitzondering zijn zij echter in zich zelve hoogst onvolkomene werktuigen, 
wier gebreken tot heden al te zeer werden voorbijgezien. 
Ofschoon zich ook bij de metingen met den heliometer, als zij vrij groote 
afstanden betroffen, verschijnselen hebben geopenbaard, die een twijfel aan 
hare volkomenheid deden oprijzen, zal men toch moeten erkennen, dat de 
heliometer de meest volkomene mikrometer- met dubbele beelden is,bij wel- 
ken de overige naauwelijks kunnen worden vergeleken, en wiens natuurlijke 
gebreken, bij zoo kleine grootheden als de middellijnen der planeten, gee- 
nen bemerkbaren invloed kunnen uitoefenen. De prijs van eenen heliometer 
als die te Koningsbergen en te Bonn, is te München echter 12,600 florij- 
nen, en de prijs van zulk eenen als die op den Pulkowa 45,000 florijnen. 
Het is niet bekend wat de heliometer heeft gekost, dien de Gebr. Rerpsorn 
voor het observatorium te Oxford vervaardigd hebben, maar er is niet aan 
te twijfelen, dat die som de evengenoemde prijzen zeer ver te boven ging, 
3% 
